Aanpak stikstof in Zeeland

De neerslag van stikstof zorgt voor verzuring van de natuur. Ook in Zeeland staat de biodiversiteit in sommige natuurgebieden onder druk.  Daarom moeten we bedenken hoe we de uitstoot van stikstof kunnen verminderen. Rijksoverheid en provincies werken daar samen aan. Het Rijk stelt doelen en neemt landelijke maatregelen, zoals verlaging van de maximumsnelheid op snelwegen of de aanleg van walstroom voor schepen. Provincies zijn verantwoordelijk voor het verlenen van vergunningen, lokale maatregelen en herstel van de natuur.

Kop van Schouwen

Alle sectoren dragen bij 

We zijn al ruim twee jaar bezig met de Zeeuwse aanpak stikstof. Uitgangspunt van deze aanpak is dat we samen met tal van partijen en mede-overheden kijken welke maatregelen we op welke locaties kunnen uitvoeren. We voeren gesprekken met agrariërs, maar ook met vertegenwoordigers van industrie, recreatie en natuurorganisaties. Daarnaast hebben we gebiedsprocessen opgestart rondom natuurgebieden Kop van Schouwen en de Manteling van Walcheren. Alle sectoren moeten er samen voor zorgen dat er minder stikstof terechtkomt in kwetsbare natuurgebieden. Daarbij gaan we uit van vrijwilligheid.

Drie pijlers

Om het stikstofprobleem op te lossen, hebben we in Zeeland drie pijlers benoemd: 

  • We hebben beleidsregels vastgesteld. Die kunnen helpen bij het vlottrekken van vastgelopen vergunningprocedures of het verlenen van nieuwe vergunningen.
  • We werken in een gebieds- en sectorgerichte aanpak om de uitstoot van stikstof te verminderen. We zijn daarbij in gesprek met diverse partijen: agrariërs, industrie, recreatie en natuurorganisaties.
  • Daarnaast werken we aan herstel van de natuur. We zijn daar in Zeeland al langere tijd mee bezig. We hebben op veel plaatsen in de duinen de toplaag van de bodem weggehaald en ongewenste beplanting verwijderd. Daarnaast kun je zones aanleggen om natuurgebieden met elkaar te verbinden.

Zeeland: unieke situatie

Elk gebied is anders als het gaat om mogelijkheden om stikstof te verminderen in de (directe) omgeving. Zeeland is een provincie die meer stikstof importeert dan exporteert, terwijl dat meestal andersom is in Nederland. Dat komt deels door de lange kustlijn en het feit dat we een grensprovincie zijn. Er komt in Zeeland veel stikstof vanuit het buitenland, scheepvaart en onbekende bronnen. Dat zijn bronnen waar we als Provincie weinig maatregelen kunnen treffen. Tegelijkertijd hebben we niet zoveel mogelijkheden om de uitstoot en neerslag van ammoniak vanuit de landbouw te verminderen. Zeeland is van oudsher een akkerbouwprovincie met weinig intensieve veehouderijen, terwijl de landelijke aanpak vooralsnog sterk gericht is op maatregelen in deze sector. 

Om te zorgen voor meer biodiversiteit en het landelijk gebied is het daarom nodig dat álle sectoren bijdragen naar verhouding. We hebben iedereen nodig om minder uitstoot van stikstof te bereiken: van boer tot natuurorganisaties; van recreatiesector tot industrie. 

De unieke situatie van Zeeland als kust- en grensprovincie benoemen we regelmatig in gesprekken met het Rijk. Veel bevoegdheden voor het nemen van bronmaatregelen liggen namelijk niet in de regio, maar bij de landelijke overheid of bij de Europe Unie. Dat geldt bijvoorbeeld voor maatregelen in industrie of scheepvaart. Daarnaast leggen we steeds de nadruk op afspraken met het buitenland. 

Gebiedsgerichte aanpak

Met de Gebiedsgerichte Aanpak Stikstof werken provincies samen met het Rijk en gebiedspartners om de hoeveelheid stikstof in Natura 2000-gebieden terug te dringen. Richtinggevende gebiedsdoelen vormen de kaders voor deze gebiedsprocessen. In juni 2022 stelde de minister met de startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied deze richtinggevende doelen vast. Voor Zeeland is dat een reductie van 631 ton ammoniak. Ook stond in de startnotitie dat maatregelen om stikstofuitstoot te verlagen zoveel mogelijk moeten aansluiten bij andere opgaven in het landelijk gebied op het terrein van bodem, water, natuur en klimaat. 

Het College van Gedeputeerde Staten geeft in een brief aan Provinciale Staten een eerste reactie op de voorgestelde gebiedsdoelen. Kort samengevat steunen we de gedachten van het Rijk om de opgaven in het landelijk gebied in samenhang op te pakken. We zien dat de biodiversiteit ook in Zeeland onder druk staat. Wel zetten we de Zeeuwse aanpak centraal: we doen het met elkaar en betrekken alle sectoren bij de opgave. De komende maanden bespreken we met verschillende partijen wat de mogelijkheden zijn. De ambitie daarbij is om de aanpak van stikstof te koppelen met andere Zeeuwse opgaven. Denk bijvoorbeeld aan de beschikbaarheid van zoet water of zandsuppleties voor de kust.

Als uitgangspunt bij de gebiedsprocessen geldt het Startdocument Gebiedsproces Natuur & Stikstof. In dit Startdocument staat beschreven wat de opgave is voor Zeeland. Hoeveel stikstof slaat er neer in de Natura 2000-gebieden en waar komt dit vandaan? Welke maatregelen zijn er al genomen om de natuur te herstellen? Dat is belangrijke informatie om te komen tot het definitieve Gebiedsplan dat in juli 2023 klaar moet zijn.

Wilt u meer weten over de Zeeuwse aanpak stikstof?

Neem dan contact met ons op via stikstof@zeeland.nl. U kunt met verschillende vragen bij ons terecht. Bijvoorbeeld over de Maatregel Gerichte Opkoop, vergunningen en meldingen, de overbelasting en monitoringsmodel Aerius, het Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied en de transitie in de landbouw.