Door de maatschappelijke impact mee te wegen in haar bedrijfsvoering en inkoop van projecten en services geeft de Provincie Zeeland het goede voorbeeld. Samen met andere overheden heeft de Provincie Zeeland op 8 december 2016 het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) 2016-2020 ondertekend.

Dit instrument biedt handvatten om duurzame beleidsambities te realiseren waarin oog is voor innovatie en de lokale economie. Hierbij valt te denken aan het verminderen van CO2-emissies, de transitie naar een circulaire economie, het voorkomen van schendingen van de mensenrechten in de productieketen en ‘social return’. Het MVI actieplan van de Provincie Zeeland kent een aantal thema’s waaraan concrete doelstellingen zijn gekoppeld.  Binnen dit programma van de Provincie Zeeland hebben met name bio-based inkopen en circulaire economie een prominentere rol.

Biobased inkopen

Binnen de Provincie Zeeland is biobased inkopen het inkopen van producten bestaande uit materialen die geheel of gedeeltelijk aantoonbaar zijn afgeleid van biomassa (natuurlijke materialen). Door gebruik te maken van biomassa, gewonnen uit rest- en afvalstromen, zijn producten hernieuwbaar en komt de voedselproductie niet in gevaar. Binnen het biobased programma van de Provincie wordt focus gelegd op fysieke producten die reëel kunnen worden ingekocht. Het inkopen van biobased producten is niet alleen beter voor het milieu, maar biedt ook ruimte voor nieuwe oplossingen en innovatie binnen de lokale economie.  De Provincie creëert op deze manier kansen voor nieuwe producten, energie- en grondstofzekerheid en verbetering van de economie in de landbouw door producten van biobased (hernieuwbare) materialen in te kopen.

Voor het inkopen van biobased producten hanteert de Provincie Zeeland een aantal richtlijnen en criteria. Hierbij valt te denken aan het percentage biobased ingrediënten, functionaliteit en technische prestaties, milieu impact, kosten en opbrengsten en mogelijkheden tot hergebruik.

In onderstaande animatiefilm wordt kort uitgelegd wat een biobased product nu precies is.

Voor de periode 2016-2020 heeft de Provincie Zeeland als doel minimaal 3 biobased inkopen per jaar te realiseren. Het duurzaam inkopen van o.a. interne producten en ruimtes zoals werkkleding, werkapparatuur, een composteermachine, ontmoetingsruimte en een biobased scooter illustreren het toenemende belang van een biobased omgeving binnen de organisatie. Daarop aanvullend worden binnen de Provincie Zeeland steeds meer infrastructurele projecten ingegeven met biobased componenten. De verbreding van de N62  Tractaatweg met bio based boomankers, bio-based geotextile, bio based schrikhekken, bio-based bouwbord en de aanleg van een rondweg bij Oostburg met biobased (lignine) asfalt zijn hier mooie voorbeelden van.

Bouwbord verdubbeling tractaatweg N62. Vlot en veilig van Goes naar GentLignine asfalt
Circulair inkopen

Dit is de inkoop waarbij de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen en het herstellend vermogen van natuurlijke hulpbronnen als uitgangspunt wordt genomen. Circulariteit richt zich op het minimaliseren van waardenvernietiging in het totale systeem en streeft naar waardencreatie in iedere schakel van het systeem. Het komt er op neer dan de grondstoffen en materialen die voor een bepaald product gebruikt worden, na gebruik weer maximaal en hoogwaardig kunnen worden ingezet voor een nieuwe toepassing. Door het ontwerpen van circulaire materiaal kringlopen wordt een grote hoeveelheid afval voorkomen en kan grondstofzekerheid gegarandeerd worden.

Binnen de Provincie Zeeland wordt deze circulaire aanpak vertaald naar de volgende 5 uitgangspunten:

  • Werk aan waardencreatie en -behoud voor economie, ecologie en het sociaal/cultureel domein;
  • Realiseer verschuiving van eigendom naar gebruik via performance- based contracting
  • Focus op maintenance, re-manufacturing (naast optimalisering recycling);
  • Gebruik (duurzame) energie en arbeid als drijvers voor de circulaire economie;
  • Besteed aandacht aan versterking deel-economie en de energieke samenleving.

Kern van deze duurzame ontwikkeling is om tegemoet te komen in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties, om aan hun behoeften te voldoen, te schaden. Daarbij heeft de Provincie Zeeland als doel het onderzoeken van de mogelijkheden om biobased inkoop trajecten circulair te maken (contractueel borgen van circulair). Circulaire economie komt binnen de Provincie voornamelijk tot uiting binnen de GWW sector, bouw, kantoormeubilair, multifunctionals, afvalverwerking en elektronica producten.

Met circulair inkopen wordt bedoeld dat de verantwoordelijkheid voor het duurzaam hergebruik van producten bij de leverancier wordt belegd. Voor 2020 zullen minimaal twee innovatiegerichte inkooppilots worden gedaan op circulair en biobased toepassingsgebied.

Bijzonder project uitgelicht

In de afgelopen twee jaar heeft Provincie Zeeland een mooie stap gezet op gebied van circulair bouwen. In het bijzonder, de bouw van een kinder- en jeugdkliniek voor Emergis heeft een unieke bijdrage geleverd en wordt daarom kort toegelicht. Door de aanleg van een nieuwe sluis moest het Rijkswaterstaat gebouw in Terneuzen wijken. Voor een groot gedeelte bestaande uit hout, bleek het kantoor zeer geschikt voor hergebruik. Bruikbare materialen uit het ontmantelde Rijkswaterstaat gebouw (ca. 40% van de totale materialen) hebben het uitgangspunt gevormd voor het ontwerp van een kinder- en jeugdkliniek van Emergis. Zo behouden deze hun waarde en wordt zelfs meerwaarde gecreëerd. In het ontwerp zijn onder andere de buitenkozijnen, binnendeuren, gevelbekleding, de houten vloerdelen en straatklinkers verwerkt. Het is voor het eerst in Nederland dat een gebouw één-op-één wordt ingezet als donorgebouw voor de creatie van een ‘nieuw’ gebouw en materialen op dusdanig grote schaal worden hergebruikt.

Om vergelijkbare projecten in de toekomst te stimuleren en lering te trekken uit het proces van circulair bouwen, zijn in 2017 (begin bouw) en 2019 (afronding project) twee leerbundels ontwikkelt. Beide leerbundels geven een goed inzicht in het verloop van het project.

Zeeuwse ccirculaire economieCirculaire economie Het ontmantelde gebouw van RijkswaterstaatCirculaire economie De nieuwe kinder- en jeugdkliniek van Emergis
Klimaatbewust inkopen

Om klimaatverandering tegen te gaan streeft de Nederlandse overheid naar de afspraken die zijn gemaakt in de klimaatwet. In deze klimaatwet wordt uitgegaan van 95% minder CO2 uitstoot in 2050 dan in 1990. Om dit uiteindelijke doel te behalen moet in 2030 al 49% minder uitstoot van broeikasgassen gerealiseerd zijn.

Door klimaatbewust in te kopen en het daarbij opwekken van klimaat neutrale energie, zorgt de Provincie ervoor dat een grote CO2 uitstoot worden gereduceerd. Concreet betekent dit in 2020 het gebruik van 100% duurzame energie voor elektriciteit en 100% compensatie CO2 emissies van het gasverbruik en transport brandstoffen. Door in te zetten op elektrische auto’s, -scooter, -fietsen en het gebruik van groene energie draagt de Provincie Zeeland haar steentje bij om de Nederlandse klimaatdoelen te behalen en klimaatverandering tegen te gaan.

Social return on Investment

Social Return on Investment krijgt meer en meer aandacht binnen de volledige breedte van de Provinciale organisatie en daarbuiten. Social return is het opnemen van sociale voorwaarden, eisen en/of wensen in inkoop- en aanbestedingstrajecten, zodat opdrachtnemers een bijdrage leveren aan het beleid ten aanzien van het bieden van werkgelegenheid aan de doelgroep.

Door social return in te zetten, biedt de Provincie Zeeland gelijke arbeidskansen voor iedereen en wordt er werkgelegenheid gecreëerd voor mensen met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt. Hiermee sluit social return goed aan het bij het
maatschappelijk verantwoord inkopen van Provincie Zeeland

Concrete doelstelling binnen deze social return is om er naar te streven om bij alle inkoopopdrachten voor leveringen, diensten en werken boven een bedrag van € 250.000 social return uit te vragen, veelal voor 2% van de loonsom, dit is afhankelijk van de opdracht. Zo is bij de verdubbeling van de Tractaatweg, het nieuwe telefoniecontract PT2017, het renoveren en conserveren van de Stationsbrug Middelburg en de Asfaltwerken Zeeuws Vlaanderen, Noord en Midden Zeeland, social return succesvol toegepast.

Ook op regionaal niveau wordt gehoor gegeven aan het belang van social return. Samen met Zeeuwse gemeenten en het waterschap Scheldestromen is Provincie Zeeland onderdeel van een Zeeuws-brede samenwerking waarin optimaal gebruik wordt gemaakt van elkaars krachten en resultaten. De doelstellingen en activiteiten van deze Zeeuws-brede samenwerking sluiten goed aan op het inkoop- en infrabeleid dat de Provincie als organisatie hanteert.

Innovatief inkopen

Het stimuleren van innovatieve duurzame oplossingen staat binnen de Provincie Zeeland ook hoog op de rol. Zo worden verschillende innovaties zoals o.a. MKB als launching customer gestimuleerd. Binnen deze innovatieve inkopen ambieert de Provincie om voor 2020 minimaal 2 innovatiegerichte inkooppilots uit te voeren waarin biobased- en/of circulaire componenten zijn verwerkt.

Maatschappelijke bewustwording in de keten

Tot slot is de Provincie sterk gericht op maatschappelijke bewustwording. Door het transparant maken van de wijze waarop producten gemaakt worden krijgen alle schakels in de keten inzicht in de risico’s en kansen om zodoende een weloverwogen afweging te maken en een positieve impact op mens, milieu en economie te bewerkstelligen.

Doel binnen dit thema is om minimaal twee bijeenkomsten te organiseren waarin potentiële leveranciers worden geattendeerd op het belang van de omgeving om ons heen. Door het houden van presentaties en het samenbrengen van verschillende partijen, probeert de Provincie Zeeland het gebruik van duurzame producten zo goed mogelijk te stimuleren en de gehele keten te inspireren om  maatschappelijke bewustwording verder onder de aandacht te brengen.

Contact

Voor meer informatie over het Maatschappelijk Verantwoord Inkopen binnen de Provincie Zeeland kunt u contact opnemen met:

Martin Scherpenisse
+31 118 631286
mc.scherpenisse@zeeland.nl

Chelsea Douwes
+31 118 631743
cm.douwes@zeeland.nl