Toespraak Hugo de Jonge bij het afscheid van de burgemeester van Reimerswaal, José van Egmond
Geachte aanwezigen,
Burgemeester van Egmond, beste José, beste Rienk, beste Liselot, Arnoud en Rosemarijn. “Er is voor alle dingen een moment, en voor alle dingen onder de hemel is er een tijd.”
Met die mooie en bekende woorden uit het bijbelboek Prediker, beste José, kondigde je ruim een maand geleden - op 18 februari - je vertrek per 1 april aan. Je deed dat met een heel mooie toespraak. Je beslissing om een nieuwe stap te zetten is een weloverwogen keuze, zo zei je. Jullie kroost is uitgevlogen. Er is een nieuwe tijd, er is nieuwe ruimte. Het is op een bepaald moment goed om verder te gaan.
Ruim zeven jaar heb je Reimerswaal gediend. Ruim zeven jaar. Zeven is in de bijbel het getal van de volheid. Van de voltooiing. Op de 7e dag was de schepping voltooid. Nou kunnen we dat van Reimerswaal nog niet zeggen, maar toch ook niet dat het er woest en ledig is.
Je somde in je afscheidstoespraak op wat er allemaal in gang is gezet en dat is nogal wat. Verordeningen op orde gebracht, de positie van de griffie versterkt met een eigen werkgeverscommissie, een rekenkamer geïnstalleerd, een nieuw vergadermodel geïntroduceerd.
En - er is een kader voor koers 2040 - de nieuwe toekomstvisie van Reimerswaal vastgesteld. Die koers moet houvast gaan bieden om samen met de inwoners (in 2025 start een participatietraject begrijp ik) verder te bouwen aan de toekomst, wat ook de titel is van het coalitieakkoord 2022-2026 van Reimerswaal. Uit het projectplan spreekt vertrouwen in de toekomst.
We hebben misschien niet altijd invloed op wat er in de wereld om ons heen gebeurt, maar we hebben er wel mee te maken en we kunnen bepalen hoe we met de verschillende ontwikkelingen omgaan. Dat geeft grip en dat is in deze tijd al een groot goed.
Reimerswaal is niet af natuurlijk - geen enkele gemeente is ooit af - er is nog een hoop te doen. Maar zeker op zo’n moment is het goed om even op de mijlpaal te gaan zitten en te genieten van het uitzicht.
Je sprak over het belang om steeds naar elkaar te blijven luisteren. Om te horen wat een ander zegt. Om ruimte te maken voor overtuigingskracht. Omdat een democratie ook tegenspraak nodig heeft.
En zo is het ook. Leren luisteren naar elkaar, dat bewust doen - nieuwsgierig zijn naar elkaar en elkaar de ruimte gunnen om gehoord te worden; het is van ongekend belang. En dat geldt niet alleen hier in Reimerswaal, het geldt voor alle gemeenten. En voor alle plaatsen waar mensen samenkomen.
Besturen is mensenwerk. En goede onderlinge relaties en verhoudingen persoonlijk en bestuurlijk - vormen een belangrijke basis voor effectief bestuur en voor vruchtbare samenwerking.
Soms loopt het stroever dan we zouden willen. Ook en misschien wel juist in het politiek-bestuurlijke werk. Omdat dit werk met hart en ziel, met huid en haar wordt bedreven.
Soms verschillen we van opvatting, dat hoort juist in een democratie. Maar om met die verschillen van opvatting effectief om te gaan, zijn goede onderlinge relaties en verhoudingen cruciaal. En het is dan inderdaad van belang om goed te kunnen luisteren en gehoord te worden. Om elkaar aan te spreken en aanspreekbaar te zijn.
Belangrijker nog dan de uiteindelijke keuzes, is in ons werk het kompas op basis waarvan je tot keuzes komt. De onderliggende waarden. Als je er in slaagt als lokaal bestuur om ook daarover het goede gesprek te hebben, dan kun je de wereld aan. Het helpt daarbij ook dat we terug kunnen vallen op afspraken die wij in Nederland hebben gemaakt over wat goed bestuur is.
Dat begint met de eed die bestuurders en ambtenaren afleggen: getrouwheid aan de Grondwet en het besef dat wij het algemeen belang dienen.
Samen de weerbaarheid van de overheid versterken, door integriteit te bevorderen en te zorgen dat ambtenaren en bestuurders goed en veilig hun werk kunnen doen.
Dat zijn zaken die jou na aan het hart liggen José en waarvoor je je ook altijd hebt ingezet en sterk gemaakt. De gemeente Reimerswaal – en dat is heel mooi – heeft zelfs een aantal kernwaarden geformuleerd dat daarbij helpt: betrouwbaar-flexibel-eerlijk-daadkrachtig.
Wat betekent dat? Onder meer zorgen dat we heldere verwachtingen scheppen, afspraken nakomen en het algemeen belang voor ogen houden. Om maar een paar punten te noemen die ook op de website van de gemeente Reimerswaal staan.
En die afspraken zijn mooi, maar eerlijk is ook om te zeggen dat papier geduldig is en websites net zo. Ga er maar aan staan. Maak het maar eens waar.
Besturen is mensenwerk. En waar mensen samenkomen draait het om relaties. En in relaties draait het om luisteren en gehoord te worden. Om elkaar aan te spreken en aanspreekbaar te zijn.
En dat klinkt zoveel makkelijker dan het lijkt. De beroemde Libanese dichter Kahlil Gibran (1883 – 1931) - mijn vrouw komt uit Libanon, ik heb ‘m van haar (zou ze me iets willen zeggen? :-) - heeft daar een mooie uitspraak over:
“Tussen wat wordt gezegd en niet bedoeld en wat wordt bedoeld en niet gezegd, gaat de meeste liefde verloren.”
Het is een prachtige uitspraak en het is echt zo. Het geldt thuis en op het gemeentehuis. We zeggen soms dingen die we eigenlijk niet menen, we menen soms dingen die we eigenlijk niet zeggen. Oordelen, aannames en meningen kunnen soms echt in de weg staan van een goed begrip van de bedoeling van de ander.
Sinds ik hier in Zeeland waarnemend commissaris van de Koning ben, heb ik nóg meer waardering gekregen voor de inzet van raadsleden, wethouders en burgemeesters. Gemeenten – en ook Reimerswaal – staan voor gigantische maatschappelijke uitdagingen op het vlak van demografie, economie, klimaat, energietransitie en de opvang van vluchtelingen.
Sinds je hier begon als burgemeester José, is de wereld enorm veranderd. Het is en blijft zonder meer een uitdagende tijd om burgemeester te zijn en de afgelopen periode was zeker niet altijd makkelijk. De coronapandemie had een grote impact op iedereen, op het gemeentebestuur en op de inwoners, je hebt twee gemeenteraadsverkiezingen meegemaakt en soms ook ingewikkelde formaties.
Maar je stond er altijd voor de inwoners en voor je gemeente. Waarnemer Jan Luteijn gaat met de raad, met het college, en met de ambtelijke organisatie weer verder waar jij gebleven was.
Voor de inwoners van Reimerswaal was je echt hún burgemeester. Je stond altijd open voor een gesprek en je bezocht vele ondernemers en inwoners. Je kende de gemeenschap en de gemeenschap kende jou. Toen je na je dubbele longembolie het als burgemeester een tijdje rustig aan moest doen – en dat viel je ook niet mee want je verantwoordelijkheidsgevoel is groot – kwamen deze inwoners bij je langs met allerlei zelfgemaakte lekkernijen en kreeg je ook terug van de gemeenschap wat je er met zoveel levenslust in had gestopt.
Je houdt van de mensen en het is wederzijds. Voor de mensen van Reimerswaal heb jij je, José, in de afgelopen ruim 7 jaar enorm ingezet. Met een groot verantwoordelijkheidsbesef, met enorme toewijding, consciëntieus en trouw. Trouw aan je taak, trouw aan je verantwoordelijkheid, trouw aan de mensen van Reimerswaal.
Beste José, voor die toewijding en trouw wil ik je namens het provinciebestuur wil ik je heel erg bedanken voor je grote inzet voor Reimerswaal en voor Zeeland in de afgelopen 7,5 jaar.
Als blijk van onze dankbaarheid heb ik een kaart uit de beroemde Atlas van Blaeu voor je meegenomen - de beroemdste Atlas uit de 17e eeuw - het duurste drukwerk ook uit die eeuw - waarmee de beroemdste Zeeuw Admiraal de Ruyter zijn weg vond over de wereldzeeën. Waar – natuurlijk – onder meer Reimerswaal op staat. Het is een reproductie uiteraard, de echte kaarten geven we niet weg. Ik heb ook bloemen meegenomen. Die zijn voor Rienk. Want waar zou je zijn zonder de steun van je thuisfront? José, ik wens jou, Rienk en je kinderen al het beste. Dank je wel.