De Japanse Kruiskwal
Lees hier alles over de Japanse Kruiskwal en wat je moet doen als je gestoken bent en hoe je kunt voorkomen om gestoken te worden.
De Japanse kruiskwal is een exoot die normaal gesproken voor de kust van Japan en China voorkomt. In Zeeland zijn waarnemingen bekend uit het Veerse Meer, het Goese Meer, de Oosterschelde en het Grevelingenmeer.
Over de Japanse Kruiskwal
De Japanse kruiskwal is een kleine kwalsoort. De kwal wordt meestal niet groter dan een twee euro muntstuk. Ze zijn herkenbaar aan het kruismotief op de bovenkant van de kwal. Ze leven bij voorkeur in brak tot zout water. De kwallen hebben ongeveer 80 tentakels en aan het uiteinde van die tentakels hebben ze een zuignap. Met de tentakels kunnen ze zich vasthouden aan het wier. In de tentakels zitten ook de netelcellen, waarmee de kwal klachten kan veroorzaken.
Waarschuwingen voor de Japanse Kruiskwal
Tussen 2018 en 2023 heeft Rijkswaterstaat de kruiskwal gemonitord op alle recreatielocaties in het Veerse Meer. Als er meer dan 10 kruiskwallen per afgesproken oppervlakte worden gevonden wordt op die locatie een waarschuwing ingesteld.
Op een aantal plekken wordt gewaarschuwd voor de kruiskwal. Je kan gewoon zwemmen, maar let wel op de kruiskwallen. Een klein aantal mensen reageert heftiger op de kruiskwal en bij vele aanrakingen met de kruiskwal kan de reactie ook heftiger zijn en kan er zelfs een allergische reactie ontstaan. De kruiskwal is geen goede zwemmer en houdt zich voornamelijk op tussen het wier en afhankelijk van de wind in de ondiepe zones. Met enkele tips kan je een aanraking ook voorkomen.
Op dit moment geldt er voor alle zwemwaterlocaties in het Veerse Meer een waarschuwing. Deze waarschuwing wordt weergegeven middels een bord onder het zwemwaterbord.
Veerse Meer
In 2024 is geconcludeerd dat de Japanse Kruiskwal zich permanent heeft gevestigd in het Veerse Meer. Op basis van de monitoring in de jaren ervoor weten we goed waar en wanneer ze voorkomen en op die plekken wordt vanaf 2025 gewaarschuwd. Er zijn daar gele onderborden bevestigd onder de blauwe zwemwaterborden. Op een aantal locaties komen meer kruiskwallen voor, voornamelijk tussen Kortgene en Wolphaartsdijk Schelphoek. Die locaties hebben ook op www.zwemwater.nl een waarschuwing staan.
Grevelingenmeer
In het Grevelingenmeer worden er sinds 2025 kruiskwallen in grotere aantallen aangetroffen. Tot nu toe is dat alleen bij de locatie Grevelingendam Badstrand. De Provincie houdt dit in de gaten en als deze ook op andere zwemwaterlocaties in het Grevelingenmeer worden aangetroffen, dan wordt dat hier weergegeven.
Updates
26-8-2026: Op 26 augustus is er weer een uitgebreide kruiskwalleninspectie uitgevoerd. Voor de zevende week op rij zijn er geen kruiskwallen aangetroffen in de zwemplas. Ook in de surfplas en de spartelplas zijn er weer geen kruiskwallen aangetroffen. Dit was de laatste inspectie dit zwemseizoen.
19-08-2026: Op 19 augustus zijn er geen kruiskwallen aangetroffen tijdens de inspectie.
12-08-2026: Op 12 augustus is er weer een kruiskwalleninspectie uitgevoerd. Er zijn in de zwemplas weer geen kruiskwallen aangetroffen. Dat is voor de vierde week op rij, dus de waarschuwing wordt vandaag ingetrokken. De komende weken houden wij het nog in de gaten en zullen hier updates plaatsen. In de surfplas en de spartelplas zijn wederom ook geen kruiskwallen aangetroffen.
29-07-2026: Op 29 juli is er weer een kruiskwalleninspectie uitgevoerd. Er zijn in de zwemplas weer geen kruiskwallen aangetroffen, dus de aantallen blijven laag vergeleken met vorig jaar. Als er volgende week weer geen kruiskwallen worden aangetroffen dan zal de waarschuwing ingetrokken worden. In de surfplas en de spartelplas zijn wederom geen kruiskwallen aangetroffen.
15-06-2026: 15 juni is er een nieuwe inspectie uitgevoerd. De aantallen beginnen toe te nemen, maar zijn nog steeds lager dan vorig jaar. Alleen in de zwemplas zijn kruiskwallen gezien. Er is weinig wier in de zwemplas momenteel. De aangetroffen kruiskwallen waren vooral exemplaren die waren aangespoeld of voorkwamen in de eerste 20 centimeter van de zwemplas. De zwemplas is het rood gearceerde gedeelte van de zwemwaterlocatie zoals aangegeven op deze pagina. In de surfplas en de spartelplas zijn geen kruiskwallen gesignaleerd.
04-06-2026: er is een nieuwe inspectie uitgevoerd. De aantallen zijn nog steeds zeer laag in vergelijking tot vorig jaar. Alleen in de zwemplas zijn een paar kruiskwallen gezien. De zwemplas is het rood gearceerde gedeelte van de zwemwaterlocatie zoals aangegeven op deze pagina. In de surfplas en de spartelplas zijn geen kruiskwallen gesignaleerd.
Veel gestelde vragen
Waar kan je de Japanse Kruiskwal tegenkomen?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
- De kruiskwal houdt zich voornamelijk op tussen het zeewier en in ondiep water bij steigers, strandjes en in ondiepe poeltjes.
- Voornamelijk half juni tot half augustus bij warm water.
Hoe voorkom je een steek?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
- Kijk uit met lopen of zwemmen door het wier.
- Zwem niet in kleine afgesloten poeltjes. De kwallen houden niet van stroming, dus zwem op de stukken waar een beetje stroming staat.
- Kijk in het water voordat je het inloopt. Vooral in de ondiepe gedeelten tegen de kant kunnen ze massaal aanwezig zijn.
- Vermijd het aanraken van kwallen ook als ze dood op het strand liggen.
- Let op borden en meldingen over de aanwezigheid van kwallen bij jouw zwemlocatie of check eventuele waarschuwingen op www.zwemwater.nl.
- Draag een shirt of wetsuit tijdens het zwemmen in gebieden waar de kwal aanwezig kan zijn.
Wat voor klachten kun je krijgen?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Bij aanraking met de kruiskwal krijg je jeuk, een prikkeling en een rode huid. Als je huid gevoelig is, kan de reactie sterker zijn.
Wat moet je doen als je gestoken bent?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
- Raak de plek waar je gestoken bent niet aan. Neteldeeltjes op je huid kunnen nog steeds gif afgeven. Wrijf niet, maar spoel de huid meteen af met zeewater om zoveel mogelijk neteldeeltjes weg te halen.
- Als de klachten blijven, kun je een kompres van handwarm water (ongeveer 45 graden) gedurende 20 minuten op de plek leggen. Dit kan helpen om de klachten te verlichten. Je kunt ook een jeukstillende crème gebruiken, zoals After Bite, Prikweg of Azaron. Let wel op voor mogelijke overgevoeligheid voor deze middelen.
- Bij hevige jeuk, zwelling of als de klachten aanhouden, neem je contact op met je huisarts. Als je een ernstige allergische reactie hebt, bel dan direct 112.
Monitoren en melden
Op dit moment wordt er niet gemonitord. De provincie voert inspecties uit bij locaties waarvan wij weten dat er kruiskwallen kunnen voorkomen of waar wij meldingen van hebben gekregen. Op basis van deze inspecties kunnen er nieuwe waarschuwingen bij komen of verdwijnen.
In principe kunnen kruiskwallen in alle Zeeuwse wateren voorkomen. Het melden van een enkele kwal is daarom niet nodig. Als er ergens meer kruiskwallen worden gezien kan dit bij de provincie gemeld worden via de zwemwater-app. Daar kan je ook eventuele vragen over de kruiskwal of zwemmen in oppervlaktewater stellen. Doe je dat liever telefonisch, bel dan met de zwemwatertelefoon van Zeeland: 0118-631700