Georganiseerde criminaliteit kun je alleen met een georganiseerde overheid aanpakken
Zeeland ligt tussen de wereldhavens Rotterdam en Antwerpen, de poorten van Europa. Je kunt je hier makkelijk en snel verplaatsen over land en water. Er zijn veel afgelegen plaatsen in de provincie waar weinig mensen komen. Alles bij elkaar maakt dit Zeeland aantrekkelijk voor criminele, ondermijnende activiteiten. Bij ondermijning gebruiken criminelen legale bedrijven en diensten voor hun illegale activiteiten. Ze hebben de ‘gewone wereld’ nodig om hun activiteiten uit te voeren en het geld dat ze verdiend hebben uit te kunnen geven. Het gevoel van veiligheid en leefbaarheid neemt dan af. Frank is Coördinator Aanpak ondermijning/Bibob bij de Provincie. Dit doet hij samen met vier collega’s.
Georganiseerde criminaliteit aanpakken
Frank: “Georganiseerde criminaliteit kun je alleen met een georganiseerde overheid aanpakken. De gedachte dat criminaliteit een ‘ding’ is van het strafrecht, de politie en OM is een achterhaalde. Ook het lokaal- en middenbestuur hebben hier een rol in te spelen.” Hij vertelt verder: criminelen maken gebruik van de legale structuren voor hun illegale activiteiten. In de onderwereld hebben criminelen bijvoorbeeld een makelaar, havenmedewerker of elektricien nodig om hun illegale bezigheden te kunnen uitvoeren. Als deze beroepsgroepen meewerken, raakt de legale wereld met de illegale wereld nauw verbonden met elkaar.” Frank kijkt met zijn team dagelijks naar bijvoorbeeld vergunnings- of subsidieaanvragen. Ze screenen de mensen en bedrijven die een aanvraag doen. Ze vragen ook strafbladen en openstaande boetes op. Daarnaast kijken ze wat er te vinden is in open bronnen en wat de aanvrager zelf heeft opgegeven.
Samenwerken als sleutel
De dertien Zeeuwse gemeenten, het waterschap en de Provincie Zeeland werken samen en voeren zoveel mogelijk hetzelfde beleid. Als Zeeuwse overheden vormen we zo samen één front tegen ondermijnende criminaliteit. Dit staat in de ‘Zeeuwse norm weerbare overheid’. Frank: “Deze norm is een belangrijke mijlpaal. We zijn de tweede Provincie die zo werkt. We delen kennis en verbeteren bijvoorbeeld de aanpak bij een bedreiging van onze ambtenaren en bestuurders.” Provincie Zeeland heeft daarvoor een uitvoeringsteam. Frank: “Onze collega’s van onder andere personeelszaken, ICT, facilitaire dienst en communicatie denken mee en kijken waar er nog verbeteringen mogelijk zijn. Denk hierbij aan de toegang van onze organisatie. Of het vergroten van de kennis van medewerkers over integriteit of veiligheid.” Het samen optrekken om ondermijning te voorkomen, is niet altijd makkelijk, bijvoorbeeld omdat informatie niet altijd uitwisselbaar is. Dit bemoeilijkt het goed samenwerken met andere overheden. Dit blijft een belangrijk aandachtspunt. Verder willen we de norm steeds verder verbeteren en blijven aanpassen aan de situatie. “De norm blijft daardoor onze aandacht vragen", vertelt Frank.
Wet Bibob
Een goed voorbeeld van een instrument dat de Provincie gebruikt is de Wet Bibob (Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur). Hiermee kunnen we onderzoek doen naar de aanvrager van een vergunning of subsidie . Een mogelijke koper van ons vastgoed of een partij die in aanmerking komt om een opdracht voor ons uit te voeren”, vertelt Frank. In 2022 heeft de Provincie een week van de weerbare overheid georganiseerd. Met lezingen en activiteiten over allerlei onderwerpen rondom criminaliteit en ondermijning.“ We willen op deze manier het bewustzijn en de kennis bij Zeeuwse ambtenaren vergroten. En daarmee de weerbaarheid van de Zeeuwse overheden versterken. Hoe meer je van het onderwerp weet, hoe attenter je er op kan zijn”, legt Frank uit.
De Zeeuwse norm en het voorkomen van ondermijning en criminele activiteiten blijft een streven van de overheid. Frank: “Provincie Zeeland wil en mag ondermijning en criminele activiteiten niet (onbedoeld) ondersteunen. Dit gaan we tegen door ons bewust te zijn van risico’s en ons daar weerbaar en integer tegen op te stellen.”