Cultureel erfgoed

Vanaf 1 juli 2016 is er één integrale volledig, compleet, in zijn geheel, alles omvattend wet, de Erfgoedwet, die betrekking heeft op onze museale objecten Een object is een voorwerp, ding of zaak. Bijvoorbeeld een container of mobiel toilet. , musea, monumenten en archeologie. Samen met de nieuwe Omgevingswet (sinds 1 januari 2024) kan hierdoor ons cultureel erfgoed integraal volledig, compleet, alles omvattend worden beschermd.

De Erfgoedwet bundelt bestaande wet- en regelgeving voor behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland. Het uitgangspunt is dat de beschermingsniveaus zoals die in de huidige wetten en regelingen gelden ten minste worden gehandhaafd. Daarnaast zijn aan de Erfgoedwet nieuwe bepalingen toegevoegd, onder andere over een duidelijkere omschrijving van de plicht tot het onderhouden van een monument en regels voor het afstoten van collecties.

Aardkunde gaat over hoe de bodem en de daarin aanwezige aardlagen en andere bodemkundige fenomenen gevormd zijn. Deze aardkundige waarden vormen de basis voor het Zeeuwse landschap zoals het nu zichtbaar is. De Provincie Zeeland heeft in totaal 26 Aardkundige waarden als ‘monumenten’ aangewezen. Dit zijn gebieden waar de natuurlijke processen nog steeds actief zijn of gebieden waar de ontstaansgeschiedenis van het land (nog altijd) in het landschap zichtbaar is. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het duingebied op de Kop van schouwen, kreekruggen en poelgronden op Walcheren.

Informatie over aardkundig waardevolle gebieden is in kaart gebracht. Via de digitale kaart 'Cultuurhistorie Zeeland', de pagina's over bodem en de brochure ‘Het ontstaan van Zeeland’ is die informatie te vinden.

Het provinciale beleid richt zich op:

• aardkundige waarden actief onder de aandacht van het publiek brengen
• beleidsmakers en bedrijven adviseren over hoe om te gaan met aardkundige waarden bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen
• gemeenten en eigenaren en beheerders stimuleren aansporen/inspireren/aanmoedigen om om rekening te houden met lokale aardkundig waardevolle gebieden bij het maken van plannen 

In Zeeland is een grote diversiteit aan archeologische vindplaatsen bewaard gebleven. Mede doordat de Zeeuwse bodem door de tijd heen uit lagen is opgebouwd blijken sporen van landgebruik en bewoning vaak afgedekt te zijn door jongere lagen en daarmee goed beschermd. De taak van de Provincie Zeeland is om de archeologische waarden zo veel als mogelijk ‘in situ’ (in de bodem) te behouden en waar dit niet mogelijk is ze te beschermen door ze ‘ex situ’ (uit de bodem) te bewaren in het Zeeuws Archeologisch Depot voor bodemvondsten in Middelburg.

Lees meer over Archeologie in Zeeland en de rol die Provincie Zeeland hierin heeft.

Gebouwd erfgoed is een verzamelnaam voor monumentale gebouwen, stads- en dorpsgezichten,  en structuren of gebieden. We adviseren over het behoud en de bescherming. Zeeland heeft 3.739 rijksmonumenten (bron Monumentenregister Cultureel Erfgoed 2023). Het grootste deel bestaat uit woonhuizen (circa 2400). Daarnaast zijn er meer dan 200 religieuze gebouwen, waaronder zo’n 160 kerkgebouwen. Het aantal agrarische gebouwen komt op 242, het aantal molens op 80.

Restauratie Rijksmonumenten

We hebben voor de restauratie van rijksmonumenten (niet-woonhuizen) een structureel budget van het Rijk dat aangevuld wordt met provinciale middelen. We betrekken de gemeenten bij de verdeling van dit budget. We geven subsidies voor restauratie als er sprake is van een goede (her)bestemming.

Lees meer over de subsidie restauratie Rijksmonumenten

Herbestemming

In het kader van herbestemming willen wij ons de komende jaren inzetten om de monumenten uit de meest kwetsbare categorieën (religieus erfgoed, agrarisch erfgoed en industrieel erfgoed) een nieuwe functie te geven. Doordat een gebouw gebruikt wordt, geeft dat een garantie voor de instandhouding. Dit gebeurt in nauwe samenhang met andere beleidssectoren zoals toerisme, economie, ruimte, duurzaamheid goed voor mens en milieu en wonen.

In 2017 is in Zeeland gestart met de Erfgoedmonitor, toen is de eerste nulmeting uitgevoerd. Vervolgens wordt er jaarlijks de staat van onderhoud en de mate van leegstand en herbestemming van alle niet-woonhuis rijksmonumenten in kaart gebracht. Iedere vier jaar verschijnt een totaal  rapport over het aldus verkregen beeld van de niet-woonhuis rijksmonumenten en de ontwikkelingen die daarin zichtbaar zijn. Dit rapport – juni 2022 – kunt u hieronder vinden. 

Erfgoedmonitor Zeeland 2018-2021

De Zeeuwse musea vormen een belangrijk onderdeel van het culturele netwerk in Zeeland. Musea spelen een rol bij citymarketing en dragen bij aan de toeristische aantrekkelijkheid van Zeeland. Wij blijven inzetten op een samenhangend provinciaal bestel van musea die de collecties bewaren, onderzoeken en toegankelijk maken. Hiervoor geven wij het Zeeuws Museum een subsidie Financiële middelen die ter beschikking worden gesteld voor activiteiten die het openbaar bestuur belangrijk vindt, maar niet zelf wil uitvoeren. , mede omdat zij de Provinciale Kunstcollectie en de Zeeuwse wandtapijten beheert. Wij sluiten aan bij het landelijk beleid waarbij uitgegaan wordt van een publiek bestel van musea in plaats van losse organisaties.

Door in te zetten op meer samenwerking tussen op provinciaal niveau werkzame themamusea (het Watersnoodmuseum, het Bevrijdingsmuseum, het MuZEEum en het Industrieel Museum), willen we het publieksbereik vergroten zonder dat dit leidt tot verlies aan identiteit van de afzonderlijke musea. Het Zeeuws Museum vervult een voortrekkersrol bij het versterken van de samenwerking.