Cultureel erfgoed is een onderdeel van het cultuurbeleid. De Provincie beschermt het erfgoed en maakt het toegankelijk voor publiek. Het cultureel erfgoed vertelt het verhaal van Zeeland vanuit de aardkunde, de archeologie, het gebouwde erfgoed, het immateriële erfgoed, de archieven en musea.

Zeeuwse ankers

Het cultureel erfgoed houden we levend in de culturele biografie Zeeuwse Ankers. Hierin worden de verhalen, de gewoonten, de gebruiken en plaatsen uit het verleden en het heden verzameld. Verhalen en gebruiken worden verbonden met plekken in Zeeland als 'ankers' voor bezoekers. Zeeuwse ankers verbindt het tastbare erfgoed met het immateriële erfgoed zodat een samenhangend verhaal van Zeeland ontstaat. De biografie van Zeeland kan straks worden gezien, gelezen, ontdekt en beleefd op allerlei manieren.

Vanaf 1 juli 2016 is er één integrale wet, de Erfgoedwet, die betrekking heeft op onze museale objecten, musea, monumenten en archeologie. Samen met de nieuwe Omgevingswet (vanaf 2018) kan hierdoor ons cultureel erfgoed integraal worden beschermd.

De Erfgoedwet bundelt bestaande wet- en regelgeving voor behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland. Het uitgangspunt is dat de beschermingsniveaus zoals die in de huidige wetten en regelingen gelden ten minste worden gehandhaafd. Daarnaast zijn aan de Erfgoedwet nieuwe bepalingen toegevoegd, onder andere over een explicietere omschrijving van de plicht tot het onderhouden van een monument en regels voor het afstoten van collecties.

Wij zien het Zeeuws erfgoed als belangrijk onderdeel van onze identiteit en willen dit erfgoed behouden, benutten, ontsluiten, beleefbaar en toegankelijk maken.

Aardkunde

Aardkunde gaat over hoe de aardlagen gevormd zijn. Deze aardlagen zijn de basis voor het Zeeuwse landschap zoals het nu is. Informatie over aardkundig waardevolle gebieden is in kaart gebracht. Via de digitale kaart Cultuurhistorische Hoofdstructuur Zeeland  en de website het Zeeuws Bodemvenster is die informatie te raadplegen. Het provinciale beleid richt zich nu op:

  • beleidsmakers en bedrijven adviseren bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen
  • gemeenten stimuleren om rekening te houden met lokale waardevolle gebieden bij het maken van plannen 
  • aardkunde actief onder de aandacht van het publiek brengen

Archeologie

In Zeeland zijn er een aantal archeologische Rijksmonumenten. Denk bijvoorbeeld aan de Vliedbergen (kunstmatige heuvels) uit de 13de eeuw in Aagtekerke. We stimuleren gemeenten het gemeentelijke archeologiebeleid op regionaal niveau uit te voeren. 

Archeologisch onderzoek

Voor ontgrondingen waar wij een vergunning voor moeten verlenen, en voor provinciale projecten is het verplicht om archeologisch onderzoek te laten doen als het gebied een bekende of te verwachten archeologische waarde heeft.

Archeologisch depot

We hebben ook als taak een provinciaal archeologisch depot te beheren. Dat beheer is in handen van de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland (SCEZ).  De stichting heeft tienduizenden bodemvondsten opgeslagen in een depot. Ook beheert de stichting een archeologisch archief met informatie over bijvoorbeeld opgravingen, waarnemingen, locaties en vondsten van particulieren. De Beeldbank op de website van de SCEZ geeft een indruk van de vondsten. Het archief is nu toegankelijk voor wetenschappelijk onderzoek, maar moet op den duur toegankelijk worden voor publiek.

Gebouwd erfgoed

Gebouwd erfgoed is een verzamelnaam voor onder meer monumentale gebouwen, dorpsgezichten, en molens. We adviseren over het behoud en de bescherming hiervan.

Zeeland heeft 3.675 rijksmonumenten (bron Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 2015). Het grootste deel bestaat uit woonhuizen (circa 2600). Daarnaast zijn er bijna 220 religieuze gebouwen, waaronder 113 kerkgebouwen. Het aantal agrarische gebouwen komt op 238, het aantal molens op 86.

Rijksmonumenten

We hebben voor de restauratie van rijksmonumenten een structureel budget van het Rijk. We betrekken de gemeenten bij de verdeling van dit budget. We geven subsidies voor restauratie als er sprake is van een goede (her)bestemming.

Herbestemming

In het kader van de brede herbestemmingsopgave willen wij ons de komende jaren inzetten om de monumenten uit de meest kwetsbare categorieën (religieus erfgoed, agrarisch erfgoed en industrieel erfgoed) een nieuwe functie te geven. Gebruik is immers de beste garantie voor instandhouding van een gebouw. Dit dient te gebeuren in nauwe samenhang met andere beleidssectoren zoals toerisme, economie, ruimte, duurzaamheid en wonen.

Ook ondersteunen we de Stoomtrein Goes-Borsele en een aantal opleidingen die de kennis over het restaureren en het ambacht van restaureren behouden; de molenaarsopleiding en het Restauratie opleidingsproject bijvoorbeeld.

Immaterieel erfgoed

Met immaterieel erfgoed wordt bedoeld de verzameling van onder meer regionale tradities, verhalen, streektalen en klederdrachten. Nederland brengt het immaterieel erfgoed van het hele land in kaart. Provincies zorgen voor een provinciale inventarisatie van het immaterieel erfgoed én ze moeten dat erfgoed ook levend houden. De inventarisatie gebeurt in een digitaal kenniscentrum voor immaterieel erfgoed en volkscultuur. De SCEZ ontwikkelt dit kenniscentrum. Daarnaast is immaterieel erfgoed de basis voor Zeeuwse Ankers.

Archieven

Provincies dragen verantwoordelijkheid voor hun eigen archieven. Dat is landelijk zo afgesproken. Vanaf 2012 moeten provincies in ieder geval vijf jaar lang subsidie geven aan een partij waar de archieven zijn ondergebracht. Voor Zeeland is dit het Zeeuws Archief.

Museumbeleid

Wij subsidiëren het Zeeuws Museum onder meer als beheerder van de provinciale kunstcollectie en de Zeeuwse Wandtapijten. De SCEZ betrekt musea bij de uitwerking van Zeeuwse Ankers.

Musea bewaren een deel van ons erfgoed in de vorm van voorwerpen en bijbehorende verhalen. Op deze manier geven we ze door aan volgende generaties. Door het 'nu' in relatie te brengen met het verleden, komt de geschiedenis tot leven en zijn locaties, voorwerpen en gebruiken beter te plaatsen in het heden. Hiermee dragen de musea bij aan Zeeuwse Ankers.

Contact

Aardkunde en archeologie

Niels van Diepen 
+31 118 631739
nh.v.diepen@zeeland.nl

Gebouwd erfgoed

Berit Sens
+31 118 631416
bi.sens@zeeland.nl

Museumbeleid

Didi Mouwen–van Hoof
+31 118 631498
deh.v.hoof@zeeland.nl

Zeeuwse Ankers

Dineke Mersie-du Cloo
+31 118 631907
hj.mersie-du_cloo@zeeland.nl

Archieven

Jan-Leendert Verduijn 
+31 118 631308
jl.verduijn@zeeland.nl