“De natuur bepaalt onze dag”
Generaties lang bepalen wind, getij en visvangst het leven van vele huishoudens. Dorpen zoals Bruinisse, Yerseke, Colijnsplaat, Breskens en de stad Zierikzee zijn door de visserij groot geworden. Carolein van de Plasse van Delta Mossel, Markus Wijkhuis van de Oestervisser en mosselkweker Cees Otte vertellen hun verhaal.
Het is laag water en de zilte lucht van de Oosterschelde is goed te ruiken. Vanaf de Molendijk in Yerseke is Delta Mossel aan de Korringaweg gelijk zichtbaar. Carolein van de Plasse vertelt enthousiast over het familiebedrijf, opgericht door haar vader. “Mijn vader, afkomstig uit een mosselfamilie, begon in 1978 voor zichtzelf. Zijn vader, een echte mosselman, vond in Duitsland hele goede mosselen – groot van formaat – voor zijn zoon. Mijn vader begon met handelen. Met succes.”
“Bron van eiwitten en vitamines ligt hier gewoon in de zee”
Carolein van de Plasse
Van zaadje tot verpakking
Delta Mossel is allang niet meer afhankelijk van inkoop via de veiling. Het is inmiddels kweker én handelaar ineen. Het bedrijf nam gaandeweg diverse kweekbedrijven over, ook voor oesterkweek.
Van zaad tot consumptie zorgt het voor de mosselen. Inmiddels is bijna de hele familie werkzaam in het bedrijf. “Mijn jongste broer is schipper in Duitsland en stuurt de kweek daar op twee locaties aan. Mijn andere broer doet de inkoop en productie en zelf zit ik op de verkoop. Het op bezoek gaan bij klanten, nieuwe klanten aantrekken, daar word ik echt ontzettend blij van.”
Delta Mossel kent de uitdagingen. “Je bent in deze sector sterk afhankelijk van de natuur. Vorig jaar hadden we te maken met een grote mosselsterfte. Zo’n 80 procent stierf, ook de eenjarige MZI-mosselen (mosselzaadinvanginstallatie, red.). Daar had iedereen in de sector last van. De gevolgen zijn nog steeds merkbaar. De kwaliteit van de mosselen is dit jaar écht fantastisch, ook in Duitsland, maar het zijn er heel weinig.” Om het hele jaar door over mosselen te beschikken, kweekt de familie naast bodemmosselen ook mosselen via de MZI-methode. Daarbij hechten de jonge mosselen zich aan harige touwen. Dat gebeurt vanaf maart in de Waddenzee. In juli/augustus worden ze geoogst. Vervolgens worden ze uitgezaaid over de percelen in Duitsland en de Oosterschelde om verder te groeien. Deze verschillende manieren van kweken moeten de kwetsbaarheid van de zaadjes door stormen en sterfte beperken. Uiteindelijk zorgt dat voor stabielere opbrengsten en een goede prijs voor het product voor zowel kwekers als de handel.
Carolein gelooft in de kracht van gemak. “We kunnen nog veel meer uitdragen bij de consument hoe gezond, lekker en snel te bereiden mosselen zijn. Het is een op en top natuurproduct en ideaal voor iedereen die gezond wil eten. Om jonge generaties aan ons te binden, moeten we samen met de sector blijven vernieuwen en de smaakbeleving blijven promoten.”
De Zeeuwse Visserijagenda 2025-2030
De inzet van de Provincie Zeeland op de Zeeuwse visserijsector wordt beschreven in de Zeeuwse Visserijagenda 2025-2030 die binnenkort verschijnt. Een informatiebron die is te gebruiken voor iedereen die in visserij is geïnteresseerd. Gedeputeerde Jo-Annes de Bat: “We willen als Provincie Zeeland dat de visserij toekomst blijft houden. Tegelijk weten we dat de sector kleiner zal worden. De maatschappij stelt nieuwe eisen aan duurzaamheid en natuur. Ook de Zeeuwse visserij moet daarin meegaan. Dat is soms moeilijk, maar we hebben vertrouwen in de kracht van de sector. Vissers zijn ondernemend, vernieuwend en trots op hun vakmanschap. Ze zoeken naar oplossingen en blijven investeren. En wij, als Provincie Zeeland, blijven de sector steunen! De Visserijagenda is binnenkort te lezen op www.zeeland.nl.
Vol verwondering door het water
Op zo’n anderhalve kilometer van Delta Mossel ligt De Oesterij. We stappen op een prachtige windstille zomermaandag aan boord van de YE-7 C’est La Vie de Oesterbaron en hebben ons waadpak aan. De groep van veertig personen is vrolijk gestemd.
We stappen over op een ander bootje dat ons afzet bij de tweede zandbank in Oosterschelde-Oost, de plek waar alle oesterkweek plaatsvindt. Vol verwondering lopen we door het lage water. Markus Wijkhuis voorop. Samen met zijn zwager Maurice Boone kweekt hij al bijna 25 jaar oesters in de Oosterschelde en de Grevelingen. Met hun bedrijf ‘De Oestervisser’ kennen ook zij de kracht van de natuur. Die bepaalt hoe hun dag eruit ziet. Overigens liggen de percelen in de Grevelingen leeg: door zuurstofloosheid en een bacterie in de bodem is het als kweekgebied niet meer interessant. Ook in de Oosterschelde zijn dingen veranderd. “Van oudsher visten we oesters van de bodem af. De komst van de oesterboorder, zo’n acht jaar geleden, veranderde dit rigoureus.”
Omslag
De oesterboorder, een roofslak die vooral kleine oestertjes als prooi heeft, zorgde voor een omslag in het bedrijf van Markus en Maurice. “De productie ging met 80 procent achteruit en we werden gedwongen om naar alternatieve kweekmethoden te zoeken om oesterboer te kunnen blijven. Dit deden we samen met de Provincie Zeeland, het ministerie, de HZ University of Applied Sciences en de Oestervereniging. We kregen percelen aangewezen om kweekalternatieven te onderzoeken. Dat kostte tijd. De oplossing lag in de kweek van verschillende soorten oesters op tafels. Van de bodem af, zodat de oesterboorder er niet bij kan.” Met rondvaarten, maar ook op het gebied van oesterkweek, nieuwe kweekmethoden en nieuwe kweekgebieden, werken ze al jaren nauw samen met de familie Dhooge van De Oesterij. “We leren nog elke dag en elk seizoen bij en kijken nu gezamenlijk hoe we het rendement kunnen verbeteren, welke andere alternatieve kweekmethoden er nog zijn die we toe kunnen passen en hoe we nog meer speciale oesters kunnen maken. Dat is ons doel voor de komende jaren.”
Deelnemers over de Oester Experience:
Annelies uit Kapellen (B): “Wat een fijne belevenis. Ik heb geleerd dat je vier keer moet kauwen op de oester voor de beste smaakbeleving. Wat een ambachtelijk werk. De oester verdient zijn prijs!”
Florence uit Schilde (B): “Wij eten al tien jaar regelmatig bij De Oesterij en genieten er van de gastvrijheid en de oesters. De Oester Experience hadden we nog niet gedaan: wat een mooie manier om zo meer te leren over de oester, het vakmanschap te zien bij de oestertafels en de smaak van de oester te beleven in waadpak!”
Volgend jaar is Cees Otte dertig jaar zelfstandig mosselkweker. Sinds 2011 is hij ook voorzitter van de visserijsector in Bruinisse. Hij noemt zichzelf een man van de praktijk. Wie denkt dat het kweken van mosselen ieder jaar hetzelfde is, komt bedrogen uit.
Aan de keukentafel in Bruinisse vertelt hij over z’n vak. “Ik ben natuurliefhebber, eet van de natuur en werk in de natuur. De natuur geeft en neemt en dat is elk jaar weer anders. Onderaan de streep wil je natuurlijk ook wat verdienen.” Dat valt hem niet mee. Kosten stijgen door inflatie en de vele opgedrongen regels om te kunnen blijven vissen doen ook goed mee in het totaalplaatje. “Als je geen passie hebt voor het vak en je bent niet met water opgevoed, dan is dit werk moeilijk vol te houden. Daarom geniet ik ook van de successen, morgen kan het weer anders zijn.”
“De tegenslagen maken de successen éxtra leuk”
Cees Otte
Groen licht
Cees fietst vaak voor dag en dauw richting zijn schip in de thuishaven. Ook is hij zo’n zes maanden per jaar op de Waddenzee aan het werk. Daar begint het mosselproces. De mossel plant zich in grote getalen voort, want dat is zijn overlevingsmechanisme. Als het zaad op de goede plek valt, is de kans op overleving groter en kan het mosseltje verder groeien. Daarvan mogen de kwekers een klein deel opvissen. Tijdens de hele kweekcyclus zijn de mosselen op de percelen beschikbaar als voedsel voor onder andere vogels, krabben en zeesterren. Daarnaast verminderen ook stormen en (onbekende) mosselplagen het mosselbestand. “Tot de mossel op ons bord ligt, heb ik de mossel al zo’n vijf keer verplaatst. Nodig om haar in ieder seizoen de beste overlevingskansen te bieden. Daar komt altijd een stukje vakmanschap bij kijken en de hoop dat de natuur met ons wil meedenken. Wat dat betreft staan alle stoplichten voor ons op groen: we kweken gewoon een veilig en ontzettend gezond product!”
Meer lezen over Deltamossel; De Oestervisser en De Oesterij? Kijk op www.deltamossel.com, deoestervisser.nl en www.oesterij.nl.
Beeld Carolein van de Plasse: Jumbo