Het Kustpact: recreatie, natuur en landschap aan de kust in balans
Hier aan de kust, de Zeeuwse kust, waar de zomer onbewust met een rotgang wordt genoten.... Een regel uit een van de bekendste liedjes van BLØF. Het zegt iets over hoe de kust wordt beleefd: het is genieten. Om dat zo te houden, is er het Kustpact. Op 1 oktober hebben bestuurders van overheden en allerlei organisaties in Nederland het nieuwe Kustpact 2026-2030 ondertekend. Wat betekent dit voor de Zeeuwen, toeristen en ondernemers?
Dijken, duinen, stranden, boulevards. De kust is de grootste ruimte in Nederland waar iedereen vrij van kan genieten. Lekker uitwaaien, wandelen of hardlopen, zandkastelen bouwen, zwemmen en zonnebaden. Niet zo gek dat dit vele toeristen en dagjesmensen trekt. “Ook wijzelf trekken in groten getale naar de kust”, vertelt Diana Korteweg Maris van HZ Kenniscentrum Kusttoerisme. “Zeeuwen ondernemen per jaar maar liefst 52 miljoen vrijetijdsactiviteiten in eigen provincie. Daarnaast bezoeken jaarlijks 20 miljoen dagrecreanten Zeeland en zijn er 22 miljoen overnachtingen van bezoekers van elders.”
Belang kust is groot
Kusttoerisme levert een enorme bijdrage aan de Zeeuwse economie. Bovendien is de kustzone met de zee, duinen en het strand een uniek natuurgebied; er leven allerlei dieren en planten. De kust zorgt daarnaast voor de bescherming van Nederland tegen overstromingen vanuit zee. En is essentieel voor de drinkwatervoorziening van West-Nederland en de Waddeneilanden. Belangrijk dus dat het kustgebied beschermd wordt en een mooie en aantrekkelijke plek blijft. Niet alleen voor de economie, maar ook voor de leefbaarheid van de Zeeuwen en voor de natuur.
Spelregels voor kustbebouwing
Marcel van den Berge werkt bij team Recreatie en Toerisme van Provincie Zeeland. “Zo'n tien jaar geleden wilde het Rijk steeds meer bevoegdheden rondom bouwen aan de kust naar Provincies overdragen. Toen kwamen met name de natuurorganisaties in beweging”, zegt Marcel. “Zij wilden de Nederlandse kust beschermen en zorgen voor meer natuur en een meer open landschap. Om te voorkomen dat de kust volgebouwd zou worden, zoals in de Belgische badplaatsen die vol staan met hotels en appartementen. Toen is het Kustpact 2017-2025 opgesteld. Een convenant tussen het Rijk, kustprovincies en -gemeenten, waterschappen, de recreatiesector, natuur- en milieuorganisaties en drinkwaterbedrijven. Hierin zijn de kernkwaliteiten van de Nederlandse kust benoemd en hoe we die kunnen behouden en versterken. Elke kustprovincie stelde daarna een Kustvisie op met afspraken over recreatieve bebouwing en over bescherming van landschap en natuur. In Zeeland hebben we met elkaar spelregels vastgelegd over nieuwe kustbebouwing en uitbreiding van bestaande campings en parken en beleid gemaakt voor Zeeuwse stranden. Waar mogen strandhuisjes staan, strandpaviljoens, verblijfsrecreatie enzovoorts. We willen een dynamische kust: natuur en beleving samen.”
Vakantieparken
“En nu zijn we acht jaar verder en er is heel wat bereikt”, aldus Diana en Marcel. “We hebben naast de Kustvisie een uitvoeringsprogramma opgesteld, een afwegingskader gemaakt, afspraken geborgd in verordeningen, beleid voor stranden opgesteld en veel kennis verzameld en gedeeld. Over strandeconomie, trends en ontwikkelingen. Het klopt dat de afgelopen jaren nog is gebouwd aan de Zeeuwse kust, maar dat zijn bestaande projecten op basis van oude afspraken geweest. In Zeeland was er namelijk vóór de Kustvisie bewust voor gekozen om bepaalde regio's met recreatie een economische impuls te geven, bijvoorbeeld in West-Zeeuws-Vlaanderen. Lopende plannen konden nog worden uitgevoerd. Zonder de Kustvisie was er nog veel meer bijgebouwd. Nieuwe, grootschalige vakantieparken kunnen nu niet meer.”
Landelijk informatie uitwisselen
Het huidige Kustpact loopt eind dit jaar af. De Kustpactbestuurders hebben besloten de samenwerking voort te zetten. De partners blijven daarmee vroegtijdig informatie uitwisselen en overleggen over kansen, zorgen en aandachtspunten voor de Nederlandse kustzone. Doel blijft: gezamenlijk zicht houden op ontwikkelingen, hierover constructief overleg voeren en zo komen tot een goede balans tussen economische ontwikkeling van de kustzone en bescherming van natuur, landschap en leefomgeving. De afspraken zijn vastgelegd in het Kustpact 2026-2030 en gaan per 1 januari 2026 in.