Samenwerken aan een gezond platteland: de kracht van het Programma Landelijk Gebied

Hoe ziet Zeeland er over een tijdje uit als je door het landelijk gebied fietst of wandelt? Zien we gezonde gewassen en kleurrijke akkerranden langs sloten, nieuwe teelten op het land, waterbassins voor zoet water her en der in het landschap en meer groen in de omgeving? Of overheersen leegstaande boerenbedrijven, verdroogde natuur en kale akkers? Het Programma Landelijk Gebied maakt werk van duurzame oplossingen. In dit artikel leggen we uit wat het Programma inhoudt en waarom het nodig is.

Alle provincies staan voor grote opgaven op het platteland. De natuur heeft aandacht nodig, water is vervuild, er is gebrek aan zoet water en bedrijven ervaren druk door strengere regelgeving. Tegelijkertijd is het landelijk gebied de plek waar voedsel wordt geproduceerd, mensen wonen en recreëren en waar veel cultureel erfgoed ligt. Alles komt samen op het platteland. Dat wil je dus graag behouden! Het klinkt als een onmogelijke ruimtelijke puzzel en toch probeert het Programma Landelijk Gebied deze belangen samen te brengen en een evenwicht te vinden tussen natuur, landbouw, water en klimaat. En juist dát is de kracht van het Programma: het kijkt niet meer alleen naar natuur, of naar boeren, of naar water – maar naar alles tegelijk en onderling slimme verbindingen.

Akkerranden
Steeds meer akkerbouwpercelen in Zeeland hebben akkerbouwranden met kleurrijke bloemen en planten, goed voor de biodiversiteit, prachtig voor het zicht en het klimaat

Wat gebeurt er al in Zeeland?

In plaats van iedere uitdaging dus apart aan te pakken, zoekt de Provincie de samenwerking op. Zo kunnen we efficiënter omgaan met de ruimte die er in onze provincie is. Dit betekent ook dat oplossingen gecombineerd moeten worden die bijdragen aan meerdere doelen tegelijk. Die doelen vragen tijd, inzet en geld. Ze worden niet van de ene op de andere dag behaald, daarom hebben we verschillende maatregelen ingevoerd om dit proces te ondersteunen. Dit kunnen extra onderzoeken zijn, subsidieregelingen of het draaien van een proefproject. In totaal heeft de Provincie Zeeland hiervoor 28 miljoen euro van het Rijk gekregen. Het gaat hierbij niet alleen om de landbouw, maar ook om maatregelen voor de natuur en recreatie.

“Het is belangrijk dat we niet wachten op Den Haag, maar nu al werken aan oplossingen die passen bij onze provincie. Ook al hebben we minder gekregen dan we nodig hebben”, zegt gedeputeerde Wilfried Nielen. “Met die 28 miljoen euro realiseren we weer groenblauwe dooradering en doen we aan bosaanplant. Maar denk ook aan pilots voor slim waterbeheer en duurzame landbouwpraktijken. Wat voor ons als college van belangrijk is, is dat we dit sámen doen: met landbouworganisaties, waterschap, gemeenten, recreatie, industrie en natuurorganisaties. Alleen door die samenwerking kunnen we het landelijk gebied vitaal en leefbaar houden voor de generaties na ons.”

Gedeputeerde Wilfried Nielen in gesprek tijdens werkbezoek
Wilfried Nielen in 2023 op kennismakingsbezoek bij Stichting Poldernatuur

“Jonge boeren willen vooruit, niet belemmerd door onzekerheden. Geef hun het vertrouwen en de ruimte om het verschil te maken in het Zeeuwse landelijk gebied.”

Zeeuws Agrarisch Jongeren Kontact

Luchtfoto Zwaakse Weel
Groenblauwe dooradering: door bomenrijen, heggen en bosjes met sloten, beekjes en kanalen te verbinden in een netwerk dragen we bij aan alle doelen in het Programma Landelijk Gebied (op de foto de Zwaakse Weel)

Verbinden en samenwerken

Het Programma Landelijk Gebied is een ambitieus programma. Het vraagt samenwerking tussen partijen die niet altijd op één lijn zitten. Sectororganisaties, andere overheden en bewoners: allemaal hebben ze hun eigen zorgen, belangen en dromen. Wat helpt is het besef dat blijven uitstellen of het gebruiken van lapmiddelen niet meer afdoende zijn. Met andere woorden: stilzitten is geen optie meer. De gevolgen van klimaatverandering, zoals lange perioden van droogte of regen, achteruitgang van de natuur en de druk op het land vragen nu écht om actie. Als dat verbinden en samenwerken lukt, met oog voor de omgeving én de mensen die er wonen, dan kunnen boeren blijven boeren, kan de natuur herstellen en is er ook ruimte voor wonen en werken. Het Programma Landelijk Gebied is een nieuwe stap naar het behouden van een leefbaar, gezond en mooi platteland, voor nu én voor volgende generaties.

Hoe gaat het nu verder?

Provincie Zeeland vastgesteld. Het ontwerp lag tot en met 16 december ter inzage via het Omgevingsloket en overheid.nl, zodat iedereen erop kon reageren met het indienen van een . Aan het begin van 2026 wordt het Programma besproken in (PS). De leden van PS kunnen dan hun wensen en opmerkingen doorgeven. Na deze fase worden de zienswijzen én de wensen en opmerkingen van PS verwerkt. Uiteindelijk wordt het Programma in het tweede kwartaal van 2026 ter definitieve goedkeuring voorgelegd aan .

Er zijn natuurlijk meer doelen in het landelijk gebied zoals energievoorzieningen, woningbouw, recreatie enzovoort. Die doelen zijn nu nog niet meegenomen, maar het Programma wordt daarmee in de komende jaren steeds verder aangevuld. Op den duur hebben we dan een Programma voor het landelijk gebied waarin álle doelen samenkomen.

Wat is het Programma Landelijk Gebied (PLG)?

Het Programma Landelijk Gebied is een programma van de Provincie Zeeland om meerdere grote uitdagingen op het platteland aan te pakken. Denk hierbij aan:

  • Herstel van natuur en
  • Verbeteren van de waterkwaliteit
  • Aanpassen aan klimaatverandering
  • Verminderen van de stikstofuitstoot
  • Toekomst bieden aan de landbouwsector

De maatregelen die nodig zijn om deze uitdagingen aan te pakken, worden vastgelegd in het Programma Landelijk Gebied.

Biologische bruine bonenteelt in Koewacht
Biologische bruine bonenteelt in Koewacht: drogen van de bonen voor de oogst

Levende en vruchtbare landbouwbodems: dat is de ambitie  van een regionaal composteringsproject waaraan wordt gewerkt in het Grenspark Groot Saeftinghe gewerkt aan een. Lokaal vrijkomend maaisel, onder andere vanuit natuurgebieden, dijken en sloten, wordt door agrariërs zelf verwerkt tot hoogwaardige compost en op de landerijen verspreid. Compost is een bron van voedingsstoffen voor de landbouwgewassen en draagt bij aan een betere bodemstructuur, zodat het bodemleven toeneemt en water langer vastgehouden wordt. Dit is een mooi voorbeeld van terreinbeheer. Win-win-win voor landbouw, water en natuur!  

Compost

Meer lezen en ontwikkelingen volgen over het Programma Landelijk gebied? Kijk dan op www.zeeland.nl/programma-landelijk-gebied.