Omgevingsverkenning impact veiligheid en milieu waterstof in Zeeland
Als er meer bedrijfsactiviteiten en transporten zullen plaatsvinden met de waterstofdrager ammoniak heeft dat beperkte gevolgen voor veiligheid en milieu. Dat blijkt uit de omgevingsverkenning die de Provincie Zeeland heeft laten uitvoeren. Omdat Zeeland zich voorbereidt op een nieuw energiesysteem waarin waterstof een belangrijke rol speelt wil de Provincie meer inzicht krijgen in deze ontwikkelingen.
Zeeland wil een rol spelen in de energietransitie , daarin speelt waterstof een belangrijke rol. Nederland kan zelf niet voldoende groene waterstof produceren om aan de verwachte vraag te voldoen zal er naar verwachting waterstof geïmporteerd worden in de vorm van waterstofdragers. Een deel daarvan zal in het havengebied van North Sea Port plaatsvinden. De provincie ziet een rol voor Zeeland als waterstofhub (verbindingspunt). Inmiddels zijn er in het Zeeuwse deel van North Sea Port ook twee concrete initiatieven voor het importeren en opslaan van ammoniak als waterstofdrager. De ontwikkelingen op dit gebied gaan snel, maar uitkomsten zijn nog onzeker. Dit is afhankelijk van enerzijds vraag en aanbod maar ook van het kostenplaatje, ontwikkelingen van techniek en wet- en regelgeving. Kortom, het is een ingewikkelde puzzel die gelegd moet worden.
Om meer zicht te krijgen in het grotere geheel van al deze ontwikkelingen heeft de Provincie Zeeland opdracht gegeven voor het uitvoeren van een omgevingsverkenning. Doel van de verkenning is het in beeld brengen van het energiesysteem met meer waterstof(dragers) en het effect daarvan op het milieu en de externe veiligheid. Ook is in beeld gebracht hoe de rol en positie van de provincie er daarbij uitziet.
Ammoniak
De verkenning laat zien dat het invoeren van waterstof nodig is om te kunnen voldoen aan de verwachte waterstofvraag – met name vanuit de zware industrie, chemie en mobiliteitssector. Ook blijkt dat de markt de komende jaren vooral inzet op ammoniak (NH₃) als waterstofdrager. Dat is een efficiënte waterstofdrager, omdat makkelijker grote hoeveelheden te transporteren en op te slaan zijn dan pure waterstof. Ook kan ammoniak ook zonder bewerking ingezet worden als grond- en brandstof. De verwachting is dat 50% van de ammoniak omgezet wordt door middel van ‘kraken’ (afbreken) naar gasvormig waterstof. Export van de andere 50% van de ammoniak in Zeeland zal vooral via binnenvaart (95%) plaatsvinden. De overige 5% zal via het Zeeuwse spoor vervoerd worden.
Externe veiligheid
Maatschappelijk zijn er zorgen over vooral het transport van ammoniak per spoor. De Provincie vindt het daarom van belang dat duidelijkheid komt over de gevolgen van deze ontwikkelingen op veiligheid en milieu. Deze verkenning is een eerste stap hierin. Daaruit blijkt dat het externe veiligheidsprofiel (een overzicht van de risico’s van verschillende rampen, crises en dreigingen) van de industrieterreinen niet fundamenteel verandert. Dat komt omdat op beide terreinen (Sloegebied en Kanaalzone) al bedrijven gevestigd zijn waar al risico’s aanwezig zijn. Hetzelfde geldt voor het vervoer. De verkenning geeft wel aan dat de kans op een ongeval toe kan nemen omdat er meer activiteiten met risico’s plaatsvinden. De verwachting is dat dit niet leidt tot een significante uitbreiding van het gebied waarin de kans op overlijden door een ongeluk met gevaarlijke stoffen aanwezig is.
Rol Provincie
Ook met deze uitkomsten vindt de Provincie dat veiligheid bovenaan moet staan. Er is een voorkeur voor vervoer van ammoniak via ondergrondse buisleidingen. Dat zal op korte termijn echter niet mogelijk zijn. In het rapport zijn verschillende manieren waarop de Provincie kan sturen op het waarborgen van de veiligheid genoemd. De precieze gevolgen van deze manieren zijn nog niet onderzocht. De Provincie laat een aantal conclusies uit deze verkenning verder onderbouwen om een afgewogen keuze te kunnen maken voor een meer sturende rol.
Vanwege de vragen en zorgen die er leven over ammoniak organiseren de Provincie en andere betrokken partijen in het najaar van 2025 een informatiebijeenkomst over de ontwikkelingen en de initiatieven in Zeeland.