Uitleg Kamerbrief
De plannen van het Rijk worden nog uitgewerkt. Daarom maken wij als Provincie Zeeland eerst ons huiswerk en brengen we de feiten op tafel voordat we conclusies trekken. Lees hieronder hoe we dat doen.
Eerst de feiten op tafel, daarna in gesprek met het Rijk
Het Rijk heeft nieuwe plannen gemaakt voor landbouw, natuur en stikstof. Die kunnen gevolgen hebben voor Zeeland. Bijvoorbeeld voor boeren, recreatieondernemers en andere mensen en bedrijven in en rond Natura 2000-gebieden.
Het Rijk wil de natuur herstellen en ervoor zorgen dat er uiteindelijk weer meer vergunningen kunnen worden verleend. Daarvoor komen landelijke maatregelen. Daarnaast wil het Rijk extra maatregelen nemen in en rond kwetsbare Natura 2000-gebieden.
Voor Zeeland heeft het Rijk zeven Natura 2000-gebieden in beeld voor een mogelijke zone van 500 meter. Binnen zo'n zone kunnen extra maatregelen en regels komen.
Daar zijn veel vragen over. Komen er nu zones van 500 meter? Om welke gebieden gaat het? En wat betekent dat straks voor ondernemers?
Huiswerk maken
Op een deel van die vragen is nog geen definitief antwoord. De plannen van het Rijk worden namelijk nog uitgewerkt. Daarom maken wij als Provincie Zeeland eerst ons huiswerk. We willen de feiten op tafel hebben voordat we conclusies trekken.
Dus nee, er zijn nu geen zeven definitieve zones van 500 meter. Welke gebieden uiteindelijk een zone krijgen, waar de grens precies komt en welke regels daar gaan gelden, wordt nog uitgewerkt.
Ook betekent een zone niet automatisch dat een boer of andere ondernemer binnen 500 meter moet stoppen.
En het gaat om natuurherstel. Veel meer dan alleen stikstof. De natuur kan ook onder druk staan door bijvoorbeeld water, waterkwaliteit, gewasbeschermingsmiddelen, recreatiedruk of te weinig geschikt leefgebied. Wat er speelt, verschilt per gebied.
Daarom maken we nu ons huiswerk en onderzoeken we eerst alle feiten.
En zo doen we dat:
Geen enkel Zeeuws natuurgebied is hetzelfde. Daarom brengen we per gebied in beeld:
- Hoe staat de natuur ervoor en waardoor komt dat?
- Welke problemen spelen hier werkelijk?
- Welke maatregelen stelt het Rijk voor en helpen die ook echt?
- Is een zone nodig en is 500 meter dan passend?
- Wat betekenen maatregelen voor landbouw, recreatie en andere bestaande activiteiten?
- Zijn andere of aanvullende maatregelen mogelijk?
- Wie betaalt de maatregelen en hoe worden ondernemers ondersteund?
- Helpt de aanpak uiteindelijk ook om vergunningverlening weer mogelijk te maken?
Daarbij kijken we ook naar zaken die voor Zeeland extra belangrijk zijn, zoals de invloed vanuit het buitenland, scheepvaart, recreatie en de beschikbaarheid van zoet water.
We beginnen daarbij niet opnieuw. Zeeland heeft al een eigen Programma Landelijk Gebied. Een plattelandsplan waarin we breed kijken naar natuurherstel, water, landbouw en andere opgaven.
Onze eigen gebiedsgerichte stikstofaanpak richt zich vooral op de Kop van Schouwen en de Manteling van Walcheren. Het Rijk brengt nu ook vijf andere Natura 2000-gebieden in beeld. Juist daar willen we eerst goed weten wat er werkelijk speelt en wat daar nodig is.
Daarna gaan we het gesprek aan
Met de feiten op tafel bepalen we onze Zeeuwse inzet. We nemen dus niet zomaar alles over wat het Rijk voorstelt.
Als uit ons huiswerk blijkt dat zonering in een gebied niet nodig is, brengen we dat onderbouwd in bij het Rijk. Als een zone wel nodig is, kijken we of 500 meter passend is en welke maatregelen daadwerkelijk nodig zijn.
Het Rijk bepaalt het landelijke kader en de planning. Wij niet. Daarom moeten we nu tempo maken.
Hoe gaat het verder?
- juli - september 2026: huiswerk maken
We brengen per gebied de feiten en gevolgen in beeld en voeren verdiepende gesprekken met het Rijk. - oktober 2026: huiswerk op tafel
Er volgt bestuurlijk overleg. Het Rijk wil dan meer duidelijkheid geven over de gebieden waarvoor zonering gaat gelden. - november – december 2026: Zeeuwse positie verder bepalen
We beoordelen de uitkomsten en informeren Provinciale Staten opnieuw. - januari 2027: volgende stap van het Rijk
Het Rijk wil volgens de huidige planning de regels voor de zoneringsaanpak vaststellen.
Onze aanpak is dus simpel: eerst weten wat er aan de hand is. Dan wegen wat nodig, effectief en redelijk is. Daarna bepalen we onze Zeeuwse inzet en gaan we met die onderbouwing in gesprek met het Rijk.
Veel gestelde vragen over de Kamerbrief
Wat stelt het Rijk eigenlijk voor?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Het Rijk wil de natuur herstellen en uiteindelijk weer meer ruimte krijgen voor vergunningverlening. Daarvoor stelt het landelijke maatregelen voor én een gebiedsgerichte aanpak rond kwetsbare Natura 2000-gebieden. In die gebieden kijkt het Rijk niet alleen naar stikstof, maar ook naar bijvoorbeeld water, waterkwaliteit, gewasbeschermingsmiddelen en het leefgebied van planten en dieren.
Is al besloten dat deze Rijksaanpak zo in Zeeland wordt uitgevoerd?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Nee. Het Rijk heeft een aanpak voorgesteld die nu verder wordt uitgewerkt. Het gaat dan alleen over de gebiedsgerichte maatregelen, niet over de generieke . Wij gebruiken die aanpak als vertrekpunt voor het gesprek met het Rijk, maar daarmee hebben we nog niet ingestemd met iedere afzonderlijke zone of maatregel. We brengen eerst per gebied de feiten en gevolgen in beeld en bepalen op basis daarvan onze Zeeuwse inzet.
Wanneer wordt er dan wel besloten?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Volgens de huidige planning vinden in september de verdere uitwerking en gesprekken met het Rijk plaats. In oktober volgt bestuurlijk overleg en wil het Rijk meer duidelijkheid geven over de gebieden waarvoor zonering gaat gelden, in december volgt het definitieve besluit . Het Rijk wil de instructieregels vervolgens in januari 2027 vaststellen.
Waarom communiceren jullie nu al terwijl nog niet alles duidelijk is?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Juist omdat er veel vragen zijn. We willen duidelijk zijn over wat we al weten, wat nog niet vaststaat en wat we nu uitzoeken. Het zou niet goed zijn om pas te communiceren wanneer alle besluiten al zijn genomen.
Is dit weer een nieuw stikstofplan dat over een paar jaar wordt vervangen?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Nee want dit is veel breder dan stikstof alleen. Dit gaat over breed natuurherstel. Voor ons is het belangrijk dat we niet opnieuw beginnen. We hebben al een eigen Stikstofplan en een vastgesteld Programma Landelijk Gebied. Die vormen de basis voor onze inzet. We bekijken nu hoe de nieuwe Rijksaanpak zich daartoe verhoudt en waar die onze eigen aanpak versterkt of juist aanpassing vraagt. Het Programma Landelijk Gebied is bovendien juist integraal opgezet rond natuur, water, klimaatadaptatie , zoetwater en volhoudbare landbouw.
Komt er rond ieder Natura 2000-gebied in Zeeland een zone van 500 meter?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Nee. Het Rijk heeft op dit moment zeven stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden in Zeeland in beeld voor zonering. Voor deze zeven gebieden gaat het voorstel uit van 500 meter. De definitieve selectie en uitwerking moeten nog plaatsvinden.
Er wordt ook gesproken over zones van 1.000 meter. Klopt dat?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Ja, landelijk wel. Het Rijk werkt landelijk met zones van 500 en 1.000 meter. Voor de zeven Zeeuwse gebieden die nu in beeld zijn, gaat het huidige voorstel uit van 500 meter.
Waarom precies 500 meter? Is dat geen willekeurige cirkel op de kaart?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Het Rijk kiest voor die afstand omdat maatregelen dicht bij stikstofgevoelige natuur relatief veel effect kunnen hebben op de stikstof die daar terechtkomt. Maar dat betekent niet dat 500 meter in ieder Zeeuws gebied automatisch de beste grens is. Daarom willen wij per gebied onderzoeken of zonering nodig is en of 500 meter passend en proportioneel is.
Betekent een zone dat boeren binnen 500 meter moeten stoppen?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Nee. Er ligt geen besluit dat alle boeren binnen 500 meter moeten stoppen. Het Rijk spreekt wel over een ontwikkeling naar meer extensieve landbouw en minder emissie binnen zones. Dat kan gevolgen hebben voor bedrijven. Welke gevolgen dat precies zijn, moet nog verder worden uitgewerkt.
Kan Zeeland ervoor zorgen dat een gebied van de lijst afgaat of een zone anders wordt begrensd?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Dat is precies waarom we nu ons huiswerk doen. Als uit onze analyse blijkt dat zonering niet nodig of niet effectief is, willen we dat goed onderbouwd bij het Rijk kunnen inbrengen. En als zonering wel nodig is, willen we kunnen beoordelen welke begrenzing en maatregelen daarbij passen. We lopen niet vooruit op de uitkomst.
Betekent een lijn van 500 meter dat binnen die hele cirkel dezelfde problemen spelen?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Nee. De werkelijkheid houdt zich niet aan een cirkel op de kaart. Ook kunnen de oorzaken van natuurproblemen binnen één gebied verschillen. Daarom is de zone voor ons een mogelijk instrument en geen doel op zichzelf. We willen eerst weten welk probleem we waar proberen op te lossen.
Gaat deze aanpak nu over stikstof of over natuur?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Voor ons staat natuurherstel centraal. Stikstof is daarbij een belangrijke drukfactor, maar niet de enige. De natuur kan bijvoorbeeld ook onder druk staan door water, waterkwaliteit, verdroging, gewasbeschermingsmiddelen, recreatiedruk of onvoldoende leefgebied.
ZLTO zegt: bij vijf van de zeven gebieden is geen stikstofoverbelasting, dus die kunnen van de lijst. Hebben zij gelijk?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Het klopt dat stikstof niet bij alle zeven gebieden het belangrijkste probleem is. Maar daaruit volgt niet automatisch dat die gebieden van de lijst kunnen. Er kunnen andere drukfactoren spelen. Andersom geldt óók: als er andere natuurproblemen zijn, betekent dat niet automatisch dat een zone van 500 meter de juiste oplossing is. Dat is precies wat we nu per gebied uitzoeken.
Waarom wordt er dan gesproken over een stikstofzone als er ook andere problemen spelen
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Dat is onderdeel van de systematiek die het Rijk heeft gekozen. Voor ons is vooral belangrijk dat het middel niet belangrijker wordt dan het doel. Als een gebied vooral een waterprobleem heeft, moet je kijken naar water. Als stikstof het probleem is, moet je stikstof aanpakken. Daarom kijken wij breed naar wat de natuur daadwerkelijk nodig heeft.
Betekent dit dat overal in Zeeland dezelfde maatregelen komen?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Nee. Geen enkel Natura 2000-gebied is hetzelfde. Daarom willen we per gebied weten welke drukfactoren spelen, wat al gebeurt en welke aanvullende maatregelen eventueel nodig zijn. Ons Programma Landelijk Gebied gaat juist uit van een samenhangende aanpak van natuur, water, zoetwater, klimaat en landbouw.
Worden boeren straks gedwongen om te extensiveren?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
De rijksaanpak bestaat uit vrijwillige instrumenten én juridisch geborgde maatregelen. De precieze regels moeten nog worden uitgewerkt. We kunnen dus niet zeggen dat de hele aanpak vrijwillig is. Voor ons is belangrijk dat ondernemers zoveel mogelijk handelingsperspectief houden en dat duidelijk is welke ondersteuning beschikbaar is als maatregelen hen raken.
Wat betekent zonering voor recreatieondernemers, woningen en andere bedrijven?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Ook dat willen we nadrukkelijk in beeld brengen. Een gebied bestaat niet alleen uit natuur en landbouw. Er wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Daarom kijken we bij onze gebiedsanalyse naar alle bestaande functies en de mogelijke gevolgen van maatregelen daarvoor.
Kunnen jullie ondernemers dan op dit moment eigenlijk wel enige zekerheid geven?
Bekijk dit antwoord
Sluit dit antwoord
Niet over regels die het Rijk nog moet vaststellen. Dat moeten we eerlijk zeggen. Wat we wél kunnen doen is voorkomen dat de gevolgen voor ondernemers pas aan het einde van het proces worden bekeken. Die gevolgen horen nu al bij ons huiswerk en bij onze inzet richting het Rijk.