Zeeland is Land in Zee! Onze ligging aan het water biedt ons kansen, bijvoorbeeld op het gebied van visserij en recreatie. En Zeeland kan meer uit het water halen. Zo kan een getijdencentrale in de Brouwersdam in de toekomst groene stroom produceren voor tenminste 25.000 huishoudens op Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland.

Getijdenenergie

Getijdenenergie is energie die uit het verschil tussen eb en vloed wordt gehaald. Dit gebeurt in een zogenoemde getijdencentrale, die bestaat uit verschillende turbines die in het water worden geplaatst. De voordelen van getijdenenergie zijn divers:

  • Het is een duurzame vorm van energieopwekking, wat betekent dat het milieu niet belast wordt.
  • Het is perfect voorspelbaar hoeveel energie wordt opgewekt omdat bekend is wanneer het eb en wanneer het vloed wordt. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld windenergie, waarbij je afhankelijk bent van de hoeveelheid wind.
  • Het is een onzichtbare manier van energieopwekking omdat het volledig onder water gebeurt.
  • Het is innovatief.

Getijdenenergie is dus goed voor Zeeland en voor het milieu. Daarmee past het perfect in het Zeeuwse energiebeleid. De Provincie Zeeland is dan ook betrokken bij vijf projecten op het gebied van getijdenenergie. In totaal hebben deze vijf projecten in Zeeland een potentieel van 100 Megawatt. Dat is genoeg voor zo’n zestigduizend huishoudens! De vijf projecten volgen hieronder.

1. Demonstratieproject in Oosterscheldekering 

Bij een doorlaat aan de Veerse kant van de Oosterscheldekering hangt de eerste vrijstaande waterkrachtcentrale, deels met Europese subsidie gerealiseerd. De getijdencentrale in de Oosterscheldekering bestaat uit vijf turbines die schone energie opwekken. Daarmee beschermt de Oosterscheldekering ons niet alleen tegen overstromingen, maar is het ook een bron van duurzame energie. Samen wekken de vijf turbines genoeg stroom op voor 1.000 huishoudens.

De installatie is zo’n vijftig meter lang en twintig meter breed. Deze getijdencentrale is daarmee de grootste in Nederland en ’s werelds grootste in handen van commerciële partijen. Vanaf de Jacobahaven ziet u de getijdecentrale hangen tussen pijler acht en negen. Provincie Zeeland heeft financiële ondersteuning geboden en gelobbyd voor het mogelijk maken van dit project. Een tweede demonstratieproject in de Oosterscheldekering is nog in ontwikkeling.

2. Pro Tide

Provincie Zeeland werkte in het project ‘Pro-Tide’ samen met partners uit het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en België. In die landen is er eenzelfde getijdenwerking als in Nederland. Het Pro-Tide project heeft 3 miljoen euro subsidie ontvangen uit het Europese Interreg North West Europe subsidieprogramma. Provincie Zeeland was hierin lead partner.

Binnen dit project is onderzocht welke techniek het meest geschikt is voor een getijdencentrale in de Brouwersdam. De nieuwe techniek moet genoeg energie kunnen halen uit slechts één meter hoogteverschil tussen de Noordzee en het Grevelingenmeer. Daarnaast moet ze onschadelijk zijn voor vissen. Er zijn twee technieken getest in een testopstelling in de buurt van Maurik. Deze test kunt u bekijken op de website van Pro-Tide: Pro Tide video’s. Ook zijn voor de verdere ontwikkeling van het Tidal Technology Center Grevelingendam bijeenkomsten georganiseerd en is onderzoek gedaan naar het verlagen van de kosten voor de bouw van de getijdencentrale Brouwersdam. De uitkomsten van de onderzoeken en bijeenkomsten zijn te vinden op de website van Pro-Tide: final reports. Inmiddels is het project afgerond.

3. Tidal technology center Grevelingendam

Het Tidal Technology Center Grevelingendam (TTC-GD) komt in een bestaande sluis in de Flakkeese spuisluis. Deze spuisluis is door Rijkswaterstaat omgebouwd zodat deze nu tweezijdig operationeel is. Dat wil zeggen dat het water beide kanten op door de dam kan stromen. De Provincie Zeeland heeft dit project financieel ondersteund en gelobbyd om dit project mogelijk te maken.

Het TTC-GD wordt een technologiecentrum voor getijdenenergie dat bedrijven die actief zijn op het gebied van getijdenenergie de mogelijkheid biedt om hun installaties te testen. Het centrum zorgt voor testmogelijkheden op een geschikte schaal, in een realistische omgeving en met zo laag mogelijke kosten. Het centrum zal beschikken over meerdere testlocaties, eigen turbines en eigen stroomopwekking inclusief opslag. Dit project is innovatief en uniek: nergens anders ter wereld kunnen turbines kosteneffectief in werkelijke situaties getest worden. 

4. Getijdencentrale Brouwersdam

Een projectteam, geleid door Rijkswaterstaat en de Provincie Zuid-Holland, onderzoekt de haalbaarheid van een grote getijdencentrale in de Brouwersdam. In het team zitten Rijkswaterstaat, de Provincies Zuid-Holland en Zeeland en de gemeenten Schouwen-Duiveland en Goeree-Overflakkee. Provincie Zeeland heeft vooral een rol gespeeld bij de voorbereidende werkzaamheden.

De Brouwersdam had het Grevelingenmeer volledig afgesloten van de open zee, waardoor de waterkwaliteit in het meer langzaam is verslechterd. Het terugbrengen van een beperkt getij, via een in- en uitlaat voor zeewater in een deel van de Brouwersdam, heeft de waterkwaliteit terug verbeterd. Het in- en uitstromende water kan eventueel worden benut voor het duurzaam opwekken van energie.  Op deze manier laat een getijdencentrale zich goed combineren met het verbeteren van waterkwaliteit.

5. Getijdenduiker Waterdunen

In het natuur- en recreatiegebied Waterdunen (aan de westkant van Zeeuws-Vlaanderen) wordt in de waterkering een getijdenduiker ingebouwd. Dit is een doorlaatmiddel waardoor water de Westerschelde in en uit kan stromen. Provincie Zeeland heeft dit proces begeleid en de ophangconstructie voor de getijdenduiker gefinancierd. Het is mogelijk om in de toekomst een turbine in te bouwen in de getijdenduiker. Met deze turbine kan getijdenenergie worden opgewekt.

Internationale kansen

Bij het ontwikkelen van de genoemde projecten werkt de Provincie Zeeland samen met verschillende partijen, zoals Provincie Zuid Holland, het Rijk, gemeenten, het onderwijs en bedrijven. Samen hebben we er voor gezorgd dat getijdenenergie de aandacht krijgt. De Deltawerken stonden internationaal al hoog aangeschreven. Nu daar getijdencentrales aan toegevoegd worden, versterkt dit de internationale uitstraling. Wereldwijd is er namelijk interesse in getijdenenergie. De testen hebben aangetoond dat getijdenenergie kosteneffectief en onschadelijk voor vissen kan zijn. We kunnen de technieken exporteren naar andere gebieden met delta’s met een vergelijkbaar verschil in getijden als Zeeland. Dit is gunstig voor de export van kennis en installaties, en voor de werkgelegenheid.

Contact

Leo van der Klip
+31 118 631946
lt.vd.klip@zeeland.nl