Huisvesting statushouders
Gemeenten hebben een wettelijke taak om statushouders (asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen, red.) te huisvesten. Door onder andere het woningtekort wordt het steeds lastiger om genoeg woonruimte voor deze doelgroep te vinden. Als gemeenten niet aan de hun toegewezen aantallen (taakstelling) voldoen, hebben de Provincies de wettelijke taak toezicht te houden op gemeenten of de taakstelling wel gehaald wordt. In het ergste geval kan dit er toe leiden dat de Provincie moet ingrijpen. Dat is in Zeeland nog niet nodig geweest, maar ook hier lopen de achterstanden langzaam op.
Het is belangrijk dat statushouders zo snel mogelijk gehuisvest worden en daarmee ook sneller kunnen integreren in een gemeente. Het kabinet wil de wettelijke taakstelling huisvesting vergunninghouders voor gemeenten schrappen. De onduidelijkheid over of en zo ja wanneer de wet op dit onderdeel gewijzigd wordt, maakt het voor provincies en gemeenten nog lastiger om aan de toch al ingewikkelde opgave te voldoen.
Hoe werkt het toewijzen van statushouders?
Asielzoekers worden statushouders (of vergunninghouders) op het moment dat ze een verblijfsvergunning krijgen van de Immigratie en Naturalisatiedienst. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) koppelt deze vergunninghouders aan gemeenten. Gemeenten moeten zorgen voor passende woonruimte voor statushouders. Statushouders kunnen een plek niet weigeren. Wel kan het zijn dat er niet genoeg statushouders worden ‘gekoppeld’ aan gemeenten, waardoor gemeenten soms onterecht een achterstand op lopen. In het eerste halfjaar van 2024 kregen Zeeuwse gemeenten in totaal 166 koppelingen te weinig.
Hoe gaat het in Zeeland?
Zeeland moest in de eerste helft van 2024 417 statushouders huisvesten. De gemeenten zijn met een achterstand begonnen van 112, waardoor in totaal 529 statushouders moesten worden gehuisvest.
Tot en met juli 2024 zijn in totaal 304 statushouders gehuisvest. Zeven Zeeuwse gemeenten voldoen momenteel niet aan de taakstelling. Bij twee gemeenten komt dat, omdat ze te weinig koppelingen van het COA hebben gekregen. In het tweede halfjaar van 2024 moeten Zeeuwse gemeenten 375 statushouders huisvesten. Voor het eerste halfjaar van 2025 zijn dat er 386.
Ingrijpen door Provincie
Wanneer een gemeente voortdurend niet (genoeg) aan de wettelijke verplichting van de huisvesting van vergunninghouders voldoet, kan de Provincie actie ondernemen. Dat begint met een gesprek met de gemeente en het aanbieden van hulp of advies. Als het daarna niet verbetert, vraagt de Provincie de gemeente een plan van aanpak te maken hoe het de achterstand gaat oplossen. In het uiterste geval kan de Provincie voor de gemeente in de plaats treden door huisvestingslocaties toe te wijzen. Dit gebeurt op kosten van de betreffende gemeente. Dat is in Zeeland nog niet voorgekomen.