Restwarmte
Bij veel productieprocessen in fabrieken in Zeeland komt warmte vrij. De warmte die niet meer bruikbaar is voor de industrie, verdwijnt meestal via de schoorsteen of met het koelwater. Dit noemen we ‘restwarmte’. In plaats van te verdwijnen, kan restwarmte ook ergens anders gebruikt worden om energie te besparen en de uitstoot van CO2 te verminderen. Bedrijven moeten dan met elkaar worden verbonden via leidingen die warmte vervoeren. Of de warmte wordt met een ‘warmtenet’ van bedrijven naar woonwijken gebracht. De Provincie Zeeland moedigt bedrijven aan om restwarmte beschikbaar te stellen. Ook worden warmteleveranciers aangemoedigd om restwarmte van fabrieken naar woningen te brengen.
Voorlopig op kleine schaal
De Provincie werkt eraan om het energiegebruik te verminderen en restwarmte te benutten, met als doel om in 2050 CO2-neutraal te zijn. Deze ambitie staat in de Regionale Energie Strategie (RES).
De Provincie Zeeland en Smart Delta Resources (SDR, het samenwerkingsverband van de industrie in Zeeland) onderzoeken samen de mogelijkheden om restwarmte te gebruiken. Tot nu toe zijn op een aantal plekken bedrijven succesvol met elkaar verbonden. Zij wisselen restwarmte met elkaar uit. Bijvoorbeeld binnen de samenwerkingsverbanden Sloewarmte en WarmCO2.
Restwarmte tussen bedrijven
In Zeeland zijn diverse projecten en samenwerkingsverbanden actief die zich richten op het gebruik van restwarmte. Hieronder volgen voorbeelden van verschillende initiatieven.
Sloewarmte
In het Sloegebied gebruiken de bedrijven Martens Cleaning en Covra een deel van de restwarmte van de raffinaderij van Zeeland Refinery. Om de warmte van Zeeland Refinery naar Martens Cleaning en Covra te brengen is een apart bedrijf opgericht: Sloewarmte. Sloewarmte is gestart met een subsidie van 1,5 miljoen euro uit de Green Deal Zeeland met het ministerie van Economische Zaken.
WarmCO2
In Terneuzen is al eerder een succesvolle restwarmtekoppeling gestart. Hierbij gebruiken glastuinbouwkassen de restwarmte en CO2 van kunstmestproducent Yara.
Door restwarmte van het nabijgelegen Yara te gebruiken, besparen de tuinders in dit gebied ongeveer 90% op hun energieverbruik. Voor de warmte komt dat overeen met 55 miljoen kubieke meter aardgas; een besparing zo groot als het gebruik van 35.000 huishoudens per jaar. Voor CO2 betekent het een beperking in de uitstoot gelijk aan die van 7.500 huishoudens. De CO2 die bij Yara als reststof vrijkomt, wordt bij de tuinders gebruikt als grondstof voor een betere groei van de gewassen. De restwarmte en rest-CO2 wordt bij Yara afgevangen en via een pijpleiding naar de kassen geleid.
Restwarmtekoppeling Wiskerke Onions en Lamb Weston in Kruiningen
De Provincie Zeeland verleende ook hier een Green Deal subsidie. De bedrijven Wiskerke Onions en Lamb Weston in Kruiningen ontvingen 800.000 euro voor het realiseren van een restwarmtekoppeling. Nergens ter wereld levert een frietproducent restwarmte bij de buren, in dit geval voor het drogen van uien. Daarnaast is het uniek dat twee internationale agro-food bedrijven zo succesvol samenwerken op het gebied van duurzaamheid . Wiskerke Onions gaf 1,6 miljoen euro uit aan het installeren van de restwarmtekoppeling. Lamb Weston biedt de restwarmte gratis aan en ontving ongeveer 13.000 euro subsidie van de Provincie Zeeland voor personeels- en ontwerpkosten.
Met de subsidies uit de Green Deal wordt de uitwisseling van restwarmte ook economisch haalbaar. Zonder subsidie zou de energiebesparing en CO2-reductie die nu wordt bereikt, niet plaatsvinden.
Restwarmte richting de gebouwde omgeving
Restwarmte kan ook ontkoppeld worden richting de gebouwde omgeving. De Provincie Zeeland ondersteunt gemeenten bij het onderzoek naar de haalbaarheid van het verwarmen van huizen in woonwijken door middel van warmtenetten met restwarmte. Recent zijn de onderzoeken naar het Warmtenet Kanaalzone en het Warmtenet Midden-Zeeland afgerond. De praktijk leert dat op dit moment de financiële haalbaarheid van zulke warmtenetten uitdagend is. Ook is er vaak sprake van onzekerheid rondom de bron en afname van warmte. We blijven alert op kansen die zich voordoen. Deze kunnen bijvoorbeeld ontstaan door nieuwe subsidiemogelijkheden vanuit het rijk of veranderende wetgeving.
Zeeuwse afspraken
SDR zette de eerste stap voor het uitvoeren van bovenstaande projecten. Economische Impuls Zeeland N.V. hielp hierbij. De gemeenten en de provincie hebben de nadere onderzoeken op zich genomen.
SDR is een samenwerking van energie-intensieve bedrijven in de Delta-regio. Door deze samenwerking worden energie en grondstoffen uitgewisseld om zo beter te kunnen concurreren op de markt en energiegebruik en het vrijkomen van CO2 te verlagen. SDR maakt de materiaal- en energiestromen van bedrijven zichtbaar en ontwikkelt plannen om energie- en materiaalstromen uit te wisselen. Binnen de SDR zijn vier aandachtsgebieden:
- Spark Delta (elektriciteit)
- Hydrogen Delta (waterstof)
- Carbon Connect Delta (CO2 opslag en gebruik)
- Circular Delta (hergebruik van grondstoffen)
- Heat Delta (warmte uitwisseling)
De beschreven warmtenetten op basis van restwarmte van de industrie vallen onder het programma Heat Delta.